-
1 computer system design language
Техника: машинный язык для проектирования ЭВМУниверсальный англо-русский словарь > computer system design language
-
2 language
1) языка) естественный язык, средство человеческого общенияб) система знаков, жестов или сигналов для передачи или хранения информациив) стильг) речь2) языкознание, лингвистика•- actor language
- agent communication language
- a-hardware programming language - application-oriented language
- applicative language
- a-programming language
- artificial language
- assembler language
- assembly language
- assignment language
- author language
- authoring language - business-oriented programming language
- categorical language - configuration language
- constraint language
- combined programming language
- command language
- common language
- common business-oriented language
- compiled language
- compiler language
- computer language
- computer-dependent language - computer-oriented language
- computer-sensitive language
- concurrent language - context- sensitive language
- conversational language
- coordinate language
- database language
- database query language - data structure language
- digital system design language
- declarative language
- declarative markup language
- definitional language
- definitional constraint language
- design language
- device media control language - dynamically scoped language - elementary formalized language
- embedding language
- event-driven language
- expression language
- extensible language - formalized language - functional language
- functional programming language - graph-oriented language - high-order language
- host language - hypersymbol language
- imperative language
- in-line language
- input language
- intelligent language
- interactive language - interpreted language - Java programming language - lexically scoped language
- list-processing language
- low-level language
- machine language
- machine-independent language
- machine-oriented language
- macro language
- manipulator language - meta language
- mnemonic language
- musical language - native-mode language
- natural language - nonprocedural language
- object language
- object-oriented language - physical language
- picture query language
- portable language
- portable standard language
- polymorphic language - print control language
- problem-oriented language
- problem statement language
- procedural language
- procedure-oriented language
- program language
- programming language
- publishing language
- query language
- question-answering language
- register-transfer language
- regular language
- relational language
- right-associative language
- robot language
- robot-level language
- robotic control language
- rule language
- rule-oriented language
- scientific programming language
- script language
- scripting language - sign language
- single-assignment language
- software command language
- source language
- special-purpose programming language
- specification language - stratified language
- stream language
- string-handling language - strongly-typed language - symbolic language - thing language - tone language
- two-dimensional pictorial query language
- typed language
- typeless language
- unchecked language
- unformalized language
- universal language
- unstratified language
- untyped language
- user-oriented language
- very high-level language - well-structured programming language -
3 language
1) языка) естественный язык, средство человеческого общенияб) система знаков, жестов или сигналов для передачи или хранения информациив) стильг) речь2) языкознание, лингвистика•- a programming language
- abstract machine language
- actor language
- agent communication language
- algebraic logic functional language
- algorithmic language
- amorhic language
- application-oriented language
- applicative language
- artificial language
- assembler language
- assembly language
- assignment language
- author language
- authoring language
- axiomatic architecture description language
- basic combined programming language
- block-structured language
- boundary scan description language
- business-oriented language
- business-oriented programming language
- categorical abstract machine language
- categorical language
- cellular language
- combined programming language
- command language
- common business-oriented language
- common language
- compiled language
- compiler language
- computer hardware description language
- computer language
- computer-dependent language
- computer-independent language
- computer-oriented language
- computer-sensitive language
- concurrent language
- configuration language
- constraint language
- context-free language
- context-sensitive language
- conversational language
- coordinate language
- data definition language
- data description language
- data manipulation language
- data structure language
- database language
- database query language
- declarative language
- declarative markup language
- definitional constraint language
- definitional language
- design language
- device media control language
- digital system design language
- document style semantics and specification language
- domain-specific language
- dynamic hypertext markup language
- dynamic simulation language
- dynamically scoped language
- elementary formalized language
- embedding language
- event-driven language
- expression language
- extensible hypertext markup language
- extensible language
- extensible markup language
- fabricated language
- fifth-generation language
- first-generation language
- formal language
- formalized language
- fourth-generation language
- frame language
- function graph language
- functional language
- functional programming language
- geometrical layout description language
- graphics language
- graph-oriented language
- hardware description language
- Hewlett-Packard graphics language
- Hewlett-Packard printer control language
- high-level language
- high-order language
- host language
- hypersymbol language
- hypertext markup language plus
- hypertext markup language
- imperative language
- in-line language
- input language
- intelligent language
- interactive language
- interactive set language
- intermediate language
- interpreted language
- Java interface definition language
- Java language
- Java programming language
- job control language
- Jules' own version of the international algorithmic language
- knowledge query and manipulation language
- left-associative language
- lexically scoped language
- list-processing language
- low-level language
- machine language
- machine-independent language
- machine-oriented language
- macro language
- manipulator language
- man-machine language
- mathematical markup language
- matrix-based programming language
- meta language
- mnemonic language
- musical language
- my favorite toy language
- native language
- native-mode language
- natural language
- network control language
- network description language
- noninteractive language
- nonprocedural language
- object language
- object-oriented language
- page description language
- parallel object-oriented language
- partial differential equation language
- pattern-matching language
- physical language
- picture query language
- polymorphic language
- portable language
- portable standard language
- practical extraction and report language
- prescriptive language
- print control language
- problem statement language
- problem-oriented language
- procedural language
- procedure-oriented language
- program language
- programming language
- publishing language
- query language
- question-answering language
- register-transfer language
- regular language
- relational language
- right-associative language
- robot language
- robotic control language
- robot-level language
- rule language
- rule-oriented language
- scientific programming language
- script language
- scripting language
- second-generation language
- sense language
- server-parsed hypertext markup language
- set language
- sign language
- simulation language
- single-assignment language
- software command language
- source language
- special-purpose programming language
- specification and assertion language
- specification language
- stack-based language
- standard generalized markup language
- statically scoped language
- stratified language
- stream language
- string-handling language
- string-oriented symbolic language
- string-processing language
- strongly-typed language
- structural design language
- structured query language
- subset language
- symbolic language
- symbolic layout description language
- synchronized multimedia integration language
- target language
- thing language
- third-generation language
- threaded language
- tone language
- two-dimensional pictorial query language
- typed language
- typeless language
- unchecked language
- unformalized language
- universal language
- unstratified language
- untyped language
- user-oriented language
- very high-level language
- very-high-speed integrated circuit hardware description language
- Vienna definition language
- virtual reality modeling language
- visual language
- well-structured programming language
- wireless markup languageThe New English-Russian Dictionary of Radio-electronics > language
-
4 system
1) система2) установка; устройство•- 2D design system
- 2-D draughting system
- 2D milling CAM system
- 3 nonsimultaneous axes control system
- 3D CAD system
- 3D design system
- 3D milling CAM system
- 3-D surface-modeling system
- 3-D system
- abrasive waterjet cutting system
- absolute control system
- absolute dimension measuring system
- accident-protection system
- accountancy system
- accounting data system
- ACO system
- acoustic feedback control system
- acquisition system
- active enclosure system
- adaptable system
- adaptive CNC system
- adaptive control constraint system
- adaptive control system
- adaptive pulsing system
- adaptive robot system
- add-on NC programming system
- administrative information data system
- administrative information system
- ADR system
- advanced command data system
- advanced data analysis system
- advanced data display system
- advanced display system
- advanced integrated data system
- advanced interactive debugging system
- advanced management information system
- advisory system
- AGV system
- air flotation system
- air-bearing system
- air-cooling system
- air-delivery system
- air-gaging system
- airlock system
- air-oil mist lubrication system
- air-plasma arc-profiling system
- air-purge system
- alarm system
- all-enveloping guard system
- analog computing system
- analog recording system
- angstrom-positioning system
- antideflection system
- antilock brake system
- antisag system
- application-specific system
- APT generating expert system
- Archimedes system
- array system
- AS/RS system
- assembly management system
- assembly system
- attitude display system
- autolube system
- automated communications and messages processing system
- automated design and optimization of control system
- automated design system
- automated digital design system
- automated industrial management system
- automated information data system
- automated information dissemination system
- automated information retrieval system
- automated inventory distribution system
- automated machining system
- automated management information system
- automated management system
- automated measuring system
- automated parts input-output system
- automated reliability and maintenance management system
- automated storage control system
- automatic alignment-and-centering system
- automatic call distribution system
- automatic CAM system
- automatic chuck-changing system
- automatic data acquisition system
- automatic data distribution system
- automatic data system
- automatic diagnostic-and-recovery system
- automatic display plotting system
- automatic distributive numerical control system
- automatic fixturing system
- automatic gaging-and-compensating system
- automatic measurement-and-compensation system
- automatic message accounting system
- automatic message distribution system
- automatic pallet storage/retrieval system
- automatic program transfer system
- automatic record evaluation system
- automatic telemetry system
- automatic test analysis system
- automatic test system
- automatic testing, evaluating and reporting system
- automatic tool cassette changer system
- automatic tool retraction system
- automatic tool retraction/correction/reentry system
- automatic tool wear/tool broken sensing system
- automatically taught system
- automation system
- autonomous system
- autopatch system
- AWS system
- axis drive system
- axis motor system
- axis-stopping system
- backlash-free friction system
- back-to-back system
- balance system
- balanced system of forces
- balanced system
- bar feed system
- bar pulling system
- bar pusher system
- barring coding system
- base coordinate system
- base data system
- base file system
- base operating information system
- basic disk operating system
- basic hole system
- basic input/output system
- basic NC system
- basic programming system
- basic shaft system
- batching system
- batch-machining system
- battery system
- BCC management information system
- beam delivery system
- belt turnover system
- belt twist system
- binary system
- binary vision system
- biped robotic system
- block-tool system
- block-type tool change system
- bonded stores system
- boring system
- bought-in control system
- brake system
- branch information system
- breakaway system
- breathing system
- broad system of ordering
- BTA deep-hole-drilling system
- BTA-style deep-hole-drilling system
- bug-free system
- building block system
- bulk system
- business information system
- buy-and-plug-in system
- C/C system
- cable and hose carrying system
- CAD access system
- CAD system
- CAD/CAM system
- CAD/CAM/CAE and product data management system
- CAD/CAM/CAE system
- CAD/CAPP/CAM system
- CADAR system
- CAD-integrating system
- CAD-only system
- CAE system
- CAE/CAD/CAM system
- CAG system
- CAM system
- cam-and-lever system
- capacitance-based measuring system
- CAPP system
- capture system
- carrierband system
- cart/pallet transfer system
- Cartesian coordinate system
- cassette jaw-change system
- cell control system
- cell management system
- cell-type system
- cellular manufacturing system
- central analog data distributing and controlling system
- central automatic message accounting system
- central storage system
- centralized control system
- centralized coolant and extractor system
- centralized swarf conveying system
- centralized swarf removal system
- chain conveyor system
- check system
- checking system
- checkout system
- chiller system
- chip conveyor system
- chip guard system
- chip-evacuation system
- chuck/chuck jaw changing system
- chucking system
- chuck-jaw system
- chuck-loading system
- CIM system
- circular monitoring system
- circular part-processing system
- circulating lubrication system
- circulating oil system
- circulation system
- clamping system
- closed cooling system
- closed loop control system
- closed loop machine control system
- closed loop size control system
- closed loop system
- closed-proprietary system
- CM system
- CNC hardware system
- CNC machine tool system
- CNC programming system
- CNC system
- CNC transfer system
- CNC-ACC system
- CNC-control system
- coherent system of units
- collecting system
- collet pad top jaw system
- combined cooling system
- combined production system
- command-line NC system
- commercial vision system
- communication system
- companion system
- comprehensive power measurement system
- computer analysis and design system
- computer automation real-time operating system
- computer data communication system
- computer NC system
- computer system
- computer vision system
- computer-aided design support system
- computer-aided dispatch system
- computer-aided gaging system
- computer-aided programming system
- computer-aided telemetry system
- computer-aided test system
- computer-assisted command system
- computer-assisted message processing system
- computer-assisted microfilm retrieval system
- computer-assisted operation sequence planning system
- computer-automated machine-tool system
- computer-automated test system
- computer-based management system
- computer-based message system
- computer-controlled materials-handling system
- computer-controlled system
- computer-coordinated measuring system
- computer-directed swing-arm tool-changing system
- computer-driven control system
- computer-hosted manufacturing system
- computer-integrated manufacturing system
- computer-integrated system
- computerized information retrieval system
- computerized machine control system
- computerized manufacturing system
- computerized numerical control system
- computerized production control system
- computerized shopfloor data collection system
- computer-oriented production management system
- computer-oriented system
- computing system
- concurrent force system
- conductor system
- conservative system
- constant delivery system
- constant volume system
- constant-contact scanning system
- constraint satisfaction system
- continuous feedback control system
- continuous flow system
- continuous-path CNC system
- continuous-path control system
- contouring control system
- contouring system
- controlled path system
- controlling system
- conventional ACC system
- conversational analysis and drafting system
- conveying system
- conveyor system
- conveyoring system
- conveyorized work-handling system
- coolant clarification system
- coolant laundering system
- coolant mist system
- coolant recirculating system
- coolant recovery system
- coolant recycling system
- coolant supply system
- coolant-circulating system
- coolant-thru-body system
- cooling system
- coordinate drive system
- coordinate system
- coprocessor board system
- copymill control system
- corporate information and office system
- coupling system
- CPS system
- CRT control system
- CRT system
- customer-oriented system
- customized FMS control system
- cut-piece transfer system
- cycloidal tooth system
- data base management system
- data communication system
- data control system
- data input management system
- data management system
- data origination system
- data processing system
- data retrieval system
- data transfer system
- datum system for geometrical tolerancing
- datum system
- DDM system
- decentralized DNC system
- decision enabling system
- decision support system
- dedicated production system
- deep-hole-drilling system
- defect-free machining system
- delivery system
- demand pull flexible system
- demand push flexible system
- departmental management system
- descaling system
- design coordinate system
- design support system
- design-automation system
- design-for-manufacturing system
- design-with-feature system
- desk-top publishing system
- deterministic system
- dexel-based system
- diagnostic communication control system
- diagnostic computer control system
- dialog system
- diamond-lapping system
- digital readout system
- digitizing system
- digitizing/data capture system
- dimensional verification system
- direct impingement starting system
- direct lubrication system
- direct NC system
- discrete-continuous system
- dispatcher system
- distributed computer system
- distributed mass-spring system
- distributed microprocessor system
- distributed processing system
- distributed quality system
- distributed system
- distributive numerical control system
- DNC flexible machining system
- DNC machine control system
- DNC machine tool control system
- DNC system
- DNC/FM system
- document processing system
- document retrieval system
- document search system
- domain-expert system
- Doppler system
- DOS CAM system
- double tube system
- dowel pin system
- DRO system
- drop-feed-lubrication system
- DTP system
- dual laser optical system
- dual laser referencing system
- dual system
- dual-beam LDDM system
- dual-pallet shuttle system
- dual-shaft electric propulsion system
- dynamic beam focusing laser system
- dynamic data system
- dynamic mapping system
- early warning system
- eddy current damper system
- edge-sensing system
- edge-type positioning system
- eight-station pallet system
- electrical contact tracing system
- electrofluidic control system
- emergency protection system
- enclosure system
- encoder checking system
- endpoint locating system
- energy-adaptive system
- energy-saving drive system
- engine starting system
- entry-level NC system
- environmental control system
- equivalent rigid link system
- equivalent systems of forces
- ESD system
- estimating system
- example-driven system
- expert control system
- expert process planning system
- expert system
- external box system
- extractor system
- fact retrieval system
- factory automation system
- fault detection system
- fault-signal system
- FBG system
- feasibility routing system
- feature-based CAM system
- feature-based system
- feed system
- feedback control system
- feedback gaging system
- feedback position control system
- feedback system
- feed-drive system
- feedforward compensatory control system
- feed-only AC system
- feed-overriding system
- FFS system
- file control system
- finite capacity scheduling system
- fixed coordinate system
- fixed-feature NC system
- fixed-rail system
- fixture design system
- fixture system
- fixturing system
- flanged pipe system
- flexible assembly system
- flexible automated manufacturing system
- flexible automation system
- flexible computer-controlled robotic system
- flexible fabricating system
- flexible fixturing system
- flexible handling system
- flexible laser optical system
- flexible laser system
- flexible lathe system
- flexible machine system
- flexible machining center system
- flexible machining system
- flexible manufacturing system
- flexible NC system
- flexible press system
- flexible tooling system
- flexible transfer system
- flexible turning system
- flood coolant system
- flow-line production system
- flow-type manufacturing system
- fluid management system
- fluid power system
- flush-type cooling system
- fly system
- FMS operating system
- FMS/CAD/CAM system
- FMS-type production system
- force measurement system
- force sensory system
- force system
- force-sensing system
- forecasting system
- four-station pallet system
- four-tier quality system
- FROG navigation system
- FROG system
- full-blown system
- fully specified system
- gage system
- gaging computer system
- gaging-and-compensating system
- gantry loading system
- gantry-based turning system
- gantry-style motion system
- gas-turbine starting system
- gating system
- gear roller system
- gear system
- gear testing system
- general information retrieval system
- generative planning system
- generic control system
- generic messaging system
- generic system
- glass fiber system
- glazing system
- goal-seeking system
- graphic numerical control system
- graphic processing system
- graphics system
- graphics-oriented system
- grating measuring system
- gravity oil system
- gray scale imaging system
- grinder vision system
- group control system
- guarding system
- guidance system
- guiding system
- handling system
- handwriting-input system
- hard-automated system
- hardware NC system
- hardware support system
- head change system
- head changer system
- head-changing flexible manufacturing system
- help system
- hierarchical coding system
- hierarchical control system
- hierarchical information control system
- high-noise-immunity system
- high-rise system
- high-speed positioning system
- high-speed-processor control system
- high-volume system
- Hirth gear-tooth system
- holding system
- holding tool system
- hole system
- holonomic system
- host computer-assisted programming system
- host distributive numerical control system
- hybrid computing system
- hydraulic oil system
- hydraulic system
- hydraulic-circuit system
- hypertext system
- ID system
- IDNC system
- illumination system
- image detection system
- image processing system
- imaging system
- IMC system
- immersion-washing system
- inconsistent system of equations
- incremental measuring system
- index system
- indirect lubrication system
- individual lubrication system
- inductive telemetry system
- inductively guided cart system
- industrial vision system
- in-feed system
- inference system
- in-floor chip-disposal system
- information infrastructure system
- information logical system
- information processing system
- information storage and retrieval system
- information system
- information-gathering system
- information-management system
- information-sharing system
- infrared imaging system
- infrared system
- in-house minicomputer system
- in-house system
- inlet control system
- in-process gaging system
- in-process sensing system
- in-process storage system
- insert-selection system
- instrumentation system
- insulating system
- integral movement monitoring system
- integrated CAD/CAPP/CAM system
- integrated CAM system
- integrated circuit numerical control system
- integrated computer system
- integrated information system
- integrated machine system
- integrated machining system
- integrated manufacturing and assembly system
- integrated manufacturing system
- integrated NC machine system
- integrated production system
- integrated sensor system
- intelligent control system
- interactive control system
- interactive graphics processing system
- interactive manufacturing control system
- interconnection system
- interdepartmental communication system
- interferometer measuring system
- interlocking system
- interrupt-driven system
- inventory-management system
- involute tooth system
- IR fault-signal system
- IR system
- ISO system of limits and tolerances
- isolated word recognition system
- jig boring measuring system
- job shop-type flexible system
- joint-actuation system
- just-in-time production system
- kanban pull system
- kinetic control system
- kitting system
- knowledge base management system
- knowledge system
- knowledge-based information system
- knowledge-based system
- krypton laser system
- labeling system
- labor-intensive system
- language-based NC system
- laser beam orientation system
- laser beam positioning system
- laser calibration system
- laser combination energy system
- laser digitizing system
- laser driving system
- laser full automated system
- laser inspection system
- laser interferometer measuring system
- laser machining system
- laser metalworking system
- laser micrometer system
- laser monitoring system
- laser mount system
- laser optical transformation system
- laser pulse power system
- laser pump system
- laser referencing system
- laser thread measurement system
- laser transducer system
- laser-cutting system
- laser-gaging system
- layered control system
- LDDM system
- lead screw drive system
- learning system
- library reference system
- library system
- light guide system
- light recognition system
- line motion control system
- line motion system
- line path system
- linear index system
- linear system of constant coefficients
- linear time invariant system
- linear time-varying system
- linear-encoder-equipped system
- LMFC system
- load/unload system
- loading robot system
- load-monitoring system
- local communications system
- logistics system
- look-up table system
- low-loss optical system
- low-volume lubricant delivery system
- lube system
- lubrication system with continuous delivery
- lubrication system with cyclic delivery
- lubrication system with performance control
- lubrication system without performance control
- lubrication system
- M system
- machine control system
- machine coordinate system
- machine health-monitoring system
- machine management system
- machine surveillance system
- machine tool capability-conditioning system
- machine tool system
- machine vision system
- machine/control system
- machine/tool/workpiece system
- machine-flexible system
- machine-zero reference system
- machining-cell system
- magnetic control system
- magnetic shaft suspension system
- main control system
- maintenance tracking system
- make-up system
- management control system
- management information system
- management system
- management-and-manufacturing system
- managerial reporting system
- man-computer system
- man-machine system
- man-plus-machine system
- manual data input system
- manual programming system
- manufacturing execution system
- manufacturing optimization system
- manufacturing software system
- manufacturing system
- many-degrees-of-freedom system
- many-variable system
- mass-elastic system
- master manufacturing control system
- master-slave control system
- material flow system
- material movement system
- material storage system
- materials-handling control system
- materials-handling system
- matrix array system
- matrix-type system
- MDI contouring control system
- MDI control system
- MDI NC system
- mean line system
- measurement/inspection system
- measuring coordinate system
- measuring system
- measuring/compensation system
- mechanical interface coordinate system
- memory NC system
- memory system
- menu drive system
- menu system
- menu-driven programming system
- metalforming production system with robots
- metalworking laser system
- metamorphic system
- metareasoning system
- metering system
- metrology system
- MIC system
- micro CAD/CAM programming system
- microadjustment system
- microchip-managed control system
- microdispensing system
- microintegrated system
- microload system
- micropackaged distributed system
- microprocessor based system
- microprocessor CNC system
- microprocessor system
- microprocessor-development system
- microstep control system
- microwave drill detection system
- milling CAM system
- milling system
- minicomputer-based numerical control system
- minicomputer-based system
- minicomputer-based test system
- miniload automated storage and retrieval system
- miniload system
- minimal constraint system
- minimum phase shift system
- mist-cooling system
- mixed forging-machining system
- mobility system
- model reference adaptive system
- moderately sized manufacturing system
- modular clamping system
- modular component tooling system
- modular fixture system
- modular holding system
- modular system
- modular tooling system
- modular work holding system
- monitoring system
- monorail material handling system
- motor position sensing system
- mounting system
- MPM system
- MRC system
- MRP system
- MS-DOS system
- multiaxis laser system
- multimachine system
- multimedia system
- multinetwork system
- multipallet system
- multiple computer system
- multiple laser technology system
- multiple pallet changer system
- multiple pallet handling system
- multiple parts feeding system
- multiple sensory system
- multiple spindle head handling-and-changing system
- multiple system of indexing
- multiple-gun spraying system
- multipoint lubrication system
- multipoint network control system
- multiprocessing system
- multiprocessor NC system
- multiprocessor system
- multiproduct manufacturing system
- multiprofile tool system
- multiprogramming system
- multirobot system
- multisensor system
- multiserver queueing system
- multistage system
- multitasking control system
- multiterminal system
- multiuser system
- multivendor information system
- multiwindowing software system
- Nagare system
- narrowly defined expert system
- national information system
- navigation system
- NC contouring system
- NC machine system
- NC part-programming system
- NC system
- NC tooling system
- NC/TP system
- nesting system
- network computer system
- network switching system
- network system
- noise diagnostic system
- noncircular copy-turning system
- noncompensated system
- noncontact laser marking system
- noncontact microwave system
- nonexpert system
- non-NC system
- numerical computer control system
- numerical contour control system
- numerical control system
- numerically controlled tool point system
- object-oriented system
- office system
- office-based programming system
- off-line adviser-type expert system
- off-line programming system
- off-line system
- off-the-shelf system
- oil mist system
- oil scavenge system
- oil system
- oil wash system
- oil-recirculating system
- oligarchical manufacturing system
- OLP system
- one man/one machine system
- one man-one operation-one job system
- one-machine flexible system
- one-piece tape spar-measuring system
- one-shot lubrication system
- on-line information system
- on-line process system
- on-line retrieval system
- on-line system
- on-line tool control system
- on-machine gaging system
- on-machine probing system
- on-off control system
- open architecture system
- open cooling system
- open system
- open-front system
- open-loop control system
- operating system
- operational system
- operator guidance system
- operator-controlled NC system
- optical detection system
- optical laser ranging system
- optical MAP system
- optical measurement/inspection system
- optical recognition system
- optical system for laser processing
- optical tracer backup system
- optical transmission system
- opti-feed system
- optimal-position control system
- order-driven system
- order-entry system
- order-picking system
- oscillating system
- oscillatory system
- out-feed system
- output collecting system
- overall system
- p.-t.-p. NC system
- package confinement system
- paging system
- pallet conveyor system
- pallet gripper system
- pallet ID system
- pallet storage system
- pallet storage/changer system
- pallet/platen transfer system
- pallet/robot flexible-machining system
- pallet-based materials handling system
- pallet-based system
- pallet-changer system
- pallet-coding system
- pallet-handling system
- palletized tool magazine system
- pallet-loading system
- pallet-moving system
- pallet-shuttle change system
- pallet-transfer system
- pallet-transport system
- paperless NC system
- parallel force system
- parallel lubrication system
- parametric CNC system
- part flow system
- part handling-and-storage system
- part program-editing system
- part queue system
- part-conveying system
- partial laser system
- part-programming system
- part-retrieval system
- passively mode-locked laser system
- path control system of a machine
- path control system
- pattern recognition system
- pattern tracing system
- pattern-directed system
- PC system
- PC-based CAD system
- PC-based vision system
- pendant-mounted CNC system
- perceptual system
- permanent electro system
- personal computer-based robotic vision system
- phase switching control system
- photogrammetric vision system
- photooptic tracing system
- photooptical tracing system
- piece rate system
- plane system of forces
- planner-oriented system
- plant-integration system
- platen system
- platform-independent CAM system
- playback system
- plugboard control system
- plugboard programming system
- point-to-point system
- popular laser system
- position control system
- positioning control system
- postprocess inspection system
- postprocess system
- postprocess-feedback gaging system
- potentiometer-setting system
- power generating system
- power system
- powered clamping system
- powered track system
- powerful robot system
- precision positioning system
- predictive machinability system
- predictive maintenance system
- pre-emptive system
- pregaging system
- preload system
- preset tooling system
- presetting system
- prismatic flexible manufacturing system
- prismatic machining system
- probe communication system
- problem-oriented information system
- process planning system
- process-flexible system
- production control system
- production expert system
- production-monitoring system
- productions system
- product-testing system
- programmable automation system
- programmable control system
- programmable logic control system
- programmable power monitoring system
- programmed sequence control system
- programming system
- proof-of-concept system
- proprietary NC system
- propulsion system
- propulsive system
- protection system
- prototype system
- prototyping system
- pull system of production
- pull system
- punch tape NC system
- purpose-made materials feeding system
- push system
- qualitative system
- quality control system
- quality system
- quantity produced systems
- question-and-answer system
- question-answering system
- queuing system
- quick-change system
- quick-change workpiece-fixturing system
- quick-change-cutter system
- rack system
- rack-picking system
- rail-borne robotic handling system
- rail-guided transport system
- random mission system
- random mix system
- random order system
- ranging system
- readout system
- ready-to-go system
- real-time vision system
- recirculation system
- rectangular coordinate system
- rectangular triordinate system
- reeving system
- reference retrieval system
- reference system
- reflecting high-power beam optical system
- register system
- registration system
- relay ladder logic system
- reporting system
- reprographic system
- resolver system
- restraint system
- RETIC system
- retrieval system
- retrofit system
- return spring system
- RGV pallet delivery system
- rigid track workpiece transport system
- rigid transfer system
- robot control system
- robot gantry storage-and-retrieval system
- robot learning system
- robot parts-handling system
- robot system
- robot teaching system
- robot tool changing system
- robot-based turning system
- robotic system
- robotic vision system
- robotics CAD system
- robotized metalforming system
- robot-like inspection system
- robot-measuring system
- rod memory system
- roller system
- roll-generating system
- rotary transfer system
- rotary-type tool-mounting system
- rotational system
- routing-flexible system
- rule-based expert system
- running fail-safe system
- running system
- run-time system
- safety actuation system
- safety system
- scale back system
- seam tracking laser processing system
- seam-tracking system
- security system
- selective assembly system
- selective control system
- self-adapting system
- self-contained starting system
- self-contained system
- self-monitoring measuring system
- self-optimizing adaptive control system
- self-programming NC system
- self-teaching system
- self-test system
- sensing system
- sensor system
- sensor-based system
- sensory control system
- sensory feedback system
- sensory interactive system
- sensory-processing system
- sentence recognition system
- sequencing control system
- sequential control system
- series lubrication system
- service system
- servo control system
- servo drive system
- servo positioning system
- servo transducer system
- servo-controlled blade-feed-pressure system
- setting system
- SFP system
- shaft system
- shared tools system
- shopfloor communication message system
- shopfloor part-programming system
- shopfloor programming system
- shopfloor-programming control system
- short-closed oil system
- shuttle car system
- shuttle system
- shuttle-type container system
- side-loading pallet system
- sign system
- signature-analysis system
- silhouetting system
- single system
- single-board computer system
- single-cell system
- single-line lubrication system
- single-point lubrication system
- single-stage system
- single-tube system
- single-unit machining system
- single-variable system
- sinking system
- six-station pallet system
- size-monitoring system
- skidless system
- skid-type system
- small knowledge system
- small scale system
- small-batch manufacturing system
- sociotechnical system
- software-based system
- software-operating system
- solid model CAD system
- solid modeling system
- solids-based system
- sonic digitizing system
- space-monitoring sensor system
- special-purpose CNC system
- special-purpose material handling system
- speech-understanding system
- spindle airblast system
- spindle-probe system
- splash lubrication system
- split-type of tooling system
- spray lubrication system
- sprocket-chain system
- stabilization system
- stabilizing system
- stacking system
- stand-alone system
- standard control system
- standard unit system
- starting system
- statistical process control system
- steady-state system
- stepping motor drive system
- stocker system
- stocking system
- stop-bolt locking system
- storage system
- storage-and-retrieval system
- storage-retrieval system
- straight cut control system
- straight-line control system
- stress calculations infinite element system
- structurally stable system
- structurally unstable system
- stub-tooth system
- subloop system
- supervision system
- supervisory computer control system
- supervisory control system
- surface-measurement system
- surveillance system
- suspension system
- swarf conveyance system
- swarf-management system
- swarf-removal system
- switching system
- synthetic vision system
- system of dimensioning
- system of forces
- system of limits and fits
- system of quantities
- system of the machine retaining devices
- system of units
- tactile sensing system
- tailored NC system
- tailor-made system
- tape-oriented system
- target system
- teach system
- teachable-logic control system
- teaching system
- teach-mode programming system
- technology-intensive system
- telecommunication system
- telemetry gage system
- telemetry system
- teleoperated system
- telepresence system
- telerobotic system
- ten-station pallet system
- term system
- test system
- testing system
- text organizing system
- thermal control system
- thermal enclosure system
- thermal propulsion system
- thread measurement system
- thread measuring system
- three-dimensional CAM system
- three-dimensional coordinate system
- three-wire thread measuring system
- through feed system
- through-the-tool system
- time control system
- time cycle system
- time-shared system
- time-sharing NC programming system
- time-sharing system
- tool animation system
- tool breakage prevention system
- tool change system
- tool condition monitoring system
- tool coolant system
- tool deflection calibration system
- tool identification tag system
- tool life control system
- tool life management system
- tool magazine exchanger system
- tool management system
- tool position-compensating system
- tool shank cleaning system
- tool storage and transport system
- tool storage/management system
- tool-associated system
- tool-clamp system
- tool-holder-work system
- tool-ID system
- tooling AGV system
- tooling system
- tool-in-hand system
- tool-in-use system
- tool-machine system
- tool-monitoring system
- tool-mounting system
- tool-presetting system
- tool-probing system
- tool-to-turret connection system
- tool-transfer system
- torque-monitoring system
- total system
- total-loss lubrication system
- touch-probe digitizer system
- touch-probe digitizing system
- touch-probe system
- towline cart system
- towline conveyor system
- towline handling system
- towline material handling system
- towline transfer system
- tracer control system
- tracing system
- track system
- tracking/scheduling system
- track-monitoring system
- transfer system
- translating system
- transmission system
- transporter system
- traverse-metering system
- tray-type transfer system
- triangulation system
- tribomechanical system
- tri-level stocker system
- triordinate system
- trolley control system
- trouble-free control system
- T-slot system
- tuned system
- turning system
- turning-and-chucking system
- turnkey computer control system
- turnkey system
- turret probing system
- turret tooling system
- two-line lubrication system
- two-machine system
- two-pallet exchange system
- two-shift system
- two-tier inspection system
- unattended machining system
- unattended production system
- uncertain system
- unified system
- unit bore system
- unit system
- unit-build system
- unit-load automated storage and retrieval system
- unit-load system
- UNIX-based 32-bit computer system
- unmonitored control system
- unstable system
- user identification system
- user's CAD system
- V coding system
- vacuum system
- variable pallet system
- variable-coefficient system
- variable-gain ACC system
- variable-mission system
- versatile data acquisition system
- vertical carousel system
- vertical rotating warehouse system
- vibration system
- vibratory system
- video measuring system
- video-based measurement system
- viewing system
- virtual design system
- virtual storage system
- vision guidance system
- vision metrology system
- vision optical system
- vision sensor system
- vision system
- vision tool-presetting system
- vision-based inspection system
- vision-based system
- visual computing system
- visual inspection system
- VME-based system
- voice data entry system
- voice system
- voice-input system
- volume-flexible system
- volume-metric lubrication system
- voluntary standards system
- warehousing system
- warning protection system
- warning system
- wash system
- waste material treatment system
- watchdog system
- waterjet system
- way-lubrication system
- wedge-locked tool clamping system
- wheelhead-measuring system
- windowing system
- wire-cut system
- wire-frame CAD system
- wire-guided transport system
- wire-guided trolley routing system
- word recognition system
- work infeed system
- work transfer system
- work transport system
- workhandling system
- work-holding system
- workpiece-cleaning system
- workstation-oriented CNC system
- zero error position systemEnglish-Russian dictionary of mechanical engineering and automation > system
-
5 language
- advanced Boolean expression language
- advanced continuous simulation language
- application control language
- application data description language
- asynchronous circuit design language
- basic design language for structure
- behavioral description language
- behavioral modeling language
- block diagram language
- block structured language
- computer language
- computer design language
- computer-sensitive language
- context-sensitive matrix language
- continuous system modeling program language
- continuous system simulation language
- control and simulation language
- data асcess system language
- declarative language
- design language
- digital design language
- formal layout description language
- general-purpose language
- geometrical layout description language
- graphics-oriented language
- hardware description language
- hierarchical specification language
- high-level language
- imperative language
- integrated-circuit design language
- linear information processing language
- linkage control language
- logic, timing, sequencing language
- low-level language
- machine-dependent language
- machine-independent language
- modeling language
- modular language
- multilevel-architecture description language
- network description language
- network restructuring language
- nonprocedural language
- operating-system simulation language
- operational control language
- operator-oriented language
- overview language
- parallel context-free array language
- problem-oriented language
- procedural language
- program assembly language
- rational language
- real-time language
- register transfer level language
- self-extending language
- structured design language
- structure description language
- symbolic layout description language
- type 0 1, 2, 3 language
- type 0 language -
6 computer
вычислительная машина, ЭВМ, компьютер, вычислительное устройство, вычислитель
– computer aids
– computer configuration
– computer console
– computer control
– computer control system
– computer drafting
– computer experiment
– computer family
– computer graphics
– computer graphics language
– computer language
– computer limitation
– computer line
– computer logic
– computer manager
– computer model
– computer network
– computer networking
– computer numerical control
– computer program
– computer programming
– computer room
– computer science
– computer servosystem
– computer simulation
– computer skills
– computer system
– computer technology
– computer time
– computer tools
– computer translation
– computer vision
– computer vision system
– computer word
– computer-aided
– computer-aided design
– computer-aided design center
– computer-aided drafting
– computer-aided engineering
– computer-aided manufacturing
– computer-aided programming
– computer-aided system
– computer-aided testing
– computer-assisted
– computer-assisted management
– computer-assisted robot
– computer-based
– computer-based controller
– computer-controlled
– computer-controlled automation
– computer-controlled drive
– computer-controlled manufacturing
– computer-controlled robot
– computer-dependent language
– computer-embedded
– computer-generated
– computer-generated data
– computer-independent language
– computer-integrated
– computer-integrated design
– computer-integrated factory
– computer-integrated production
– computer-intensive
– computer-mediated
– computer-oriented
– computer-process interface
-
7 design
1) проектирование; конструирование; разработка || проектировать; конструировать; разрабатывать2) проект; замысел3) конструкция4) расчёт5) схема; чертёж; эскиз6) эксп. план || составлять план•- associate designs
- asynchronous design
- augmented design
- balanced design
- batch design
- biologically-based design
- bit-slice design
- block design
- bottom-up design
- character design
- circuit design
- composite design
- computer design
- computer-aided control system design
- computer-aided design
- conceptual design
- control design
- crossover design
- data design
- data-driven design
- design for reliability
- design for testability
- detailed design
- dialog design
- distribution design
- draft design
- elaborate design
- engineering design
- external design
- external system design
- factorial design
- fail-safe design
- flaw design
- flip-chip design
- flow graph design
- foolproof design
- functional design
- gate-level design
- hand-packed design
- high-level system design
- incomplete block design
- incomplete design
- incremental design
- initial design
- integrated circuit design
- intellectual design
- interactive design
- intermediate design
- internal design
- internal system design
- item design
- language-based design
- layout design
- level-sensitive scan design
- logical design
- logic design
- man-machine design
- modular design
- MOS design
- multifactor design
- multistage design
- nested design
- NMOS design
- one-chip design
- on-line design
- operational design
- optimal design
- physical design
- pilot design
- point design
- policy design
- poor design
- preliminary design
- program design
- proprietary design
- reduced design
- requestor-server design
- revised design
- robust design
- role-based design
- sample design
- scan design
- scan/set design
- scannable design
- schematic design
- screening design
- shrinking design
- silicon design
- single observation factorial design
- single-language design
- software engineering design
- software-based design
- structured design
- synchronous design
- systematic design
- systolic design
- testability design
- testable design
- top-down design
- trial design
- uniprocessor design
- view design
- visual design
- vulnerable design
- worst-case designEnglish-Russian dictionary of computer science and programming > design
-
8 language
язык || языковой- action description language
- actual machine language
- agent programming language
- AI language
- Algol-like language
- algorithmical language
- algorithmic language
- application-oriented language
- applicative language
- artificial language
- assembler language
- assembly language
- assembly-output language
- assignment-free language
- behavioral language
- bidirectional language
- block-structured language
- Boolean-based language
- business definition language
- business-oriented language
- calculus-type language
- C-based language
- client-side language
- code language
- command language
- compiled language
- compiler language
- component definition language
- composite language
- computer language
- computer-dependent language
- computer-independent language
- computer-oriented language
- computer-programming language
- computer-sensitive language
- consensus language
- context-free language
- control language
- conversational language
- core language
- data definition language
- data description language
- data language
- data manipulation language
- data storage description language
- database language
- data-entry language
- data-flow language
- data-query language
- declarative language
- defining language
- descriptive language
- descriptor language
- design language
- device media control language
- direct execution language
- directly interpretable language
- Dyck language
- end-user language
- escape language
- evolutive language
- executive-control language
- executive language
- explicit language
- extensible language
- fabricated language
- finite state language
- flow language
- foreign language
- formalized language
- frame-based language
- freestanding language
- functional language
- generated language
- graphics language
- graph-oriented language
- hardware-description language
- hardware language
- higher-level language
- higher-order language
- host language
- human language
- human-oriented language
- human-readable language
- indexed language
- information retrieval language
- informational language
- information language
- inherently ambiguous language
- input language
- input/output language
- instruction language
- integrated language
- interactive language
- interim language
- intermediate language
- internal language
- interpreted language
- job control language
- job-oriented language
- knowledge representation language
- language pair
- letter-equivalent languages
- linear language
- linear-programming language
- list-processing language
- logic-type language
- low-level language
- machine language
- machine-dependent language
- machine-independent language
- machine-oriented language
- macroassembly language
- macro language
- macroinstruction language
- macroprogramming language
- man-to-computer language
- mathematical formular language
- memory management language
- mnemonic language
- modeling language
- native language
- natural language
- NC programming language
- nested language
- network-oriented language
- nonprocedural language
- numder language
- object language
- object modeling language
- object-oriented language
- one-dimensional language
- operator-oriented language
- original language
- page description language
- parallel language
- phrase structure language
- predicate language
- predicate logic-based language
- predicate logic language
- privacy language
- problem statement language
- problem-oriented language
- procedural language
- procedure-oriented language
- process control language
- production language
- program language
- programming language
- pseudo language
- pseudomachine language
- query language
- readable specification language
- reference language
- regular language
- relational language
- relational-type language
- representation language - requirements modeling language
- restricted language
- rule-based language
- ruly language
- schema language
- science-oriented language
- script language
- self-contained language
- semantic-formal language
- semiformal language
- sentential language
- serial language
- simulation language
- single-assignment language
- source language
- specialized language
- specification language
- stream-based language
- strict language
- structured programming language
- structured query language
- super language
- super-high-level language
- symbolic language
- symbolic programming language
- syntax language
- synthetic language
- system input language
- system language
- system-oriented language
- tabular language
- target language
- TC language
- time sharing language
- type-free language
- unified modeling language
- update language
- user language
- user-oriented language
- very-high-level languageEnglish-Russian dictionary of computer science and programming > language
-
9 language
-
absolute language
-
algorithmical language
-
algorithmic language
-
applicative language
-
artificial language
-
assembler language
-
block-structured language
-
Boolean algebra-based language
-
Boolean based language
-
command language
-
compilative language
-
compiler language
-
computer language
-
computer-dependent language
-
computer-independent language
-
computer-oriented language
-
computer-sensitive language
-
context-free language
-
control language
-
conversational language
-
core language
-
data language
- data manipulation language -
data-base language
-
data-definition language
-
data-query language
-
declarative language
-
deduction-oriented language
-
design language
-
explicit language
-
expression-oriented language
-
extensible language
-
FG-kernel language
-
finite state language
-
formal specification language
-
function language
-
functional language
-
graphics-oriented language
-
graphics language
-
hardware-based language
-
high-level language
-
host language
-
human language
-
human-oriented language
-
hybrid language
-
imperative language
-
input language
-
instruction language
-
interactive language
-
interface language
-
intermediate language
-
interpretive language
-
job control language
-
kernel language
-
knowledge representation language
-
list-processing language
-
low-level language
-
machine language
-
machine-dependent language
-
machine-independent language
-
machine-oriented language
-
macro language
-
meta language
-
mnemonic language
-
narrative language
-
native language
-
native-mode language
-
natural language
-
NC-AM language
-
network control language
-
nonprocedural language
-
nucleus language
-
object language
-
object-oriented language
-
original language
-
parallel language
-
plain language
-
privacy language
-
problem solving language
-
problem-oriented language
-
procedural language
-
program development language
-
program language
-
programming language
-
pseudo language
-
query language
-
real-time language
-
reference language
-
regular language
-
relational language
-
retrieval language
-
robot language
-
rule language
-
semantic language
-
sentential language
-
simulation language
-
source language
-
specification description language
-
specification language
-
stratified language
-
structured language
-
symbolic language
-
system language
-
system-oriented language
-
target language
-
typed language
-
unstratified language
-
untyped language
-
user-oriented language
-
world-modeling language -
10 computer
[këm'pju:të:] n 1. makinë llogaritëse; kompjuter, ordinator. 2. llogaritës, njehsues (person)- Kompjuteri është pajisje elektronike shumë e ndërlikuar që shërben për regjistrimin, transmetimin dhe përpunimin e informatave që mund të manifestohen si llogaritje, udhëheqje të proceseve, përpunim i tekstit, të dhënave të ndryshme si dhe për përdorime më të përgjithëshme. Kompjuteri, marrë në kuptimin e gjerë, përbëhet prej dy komponentëve të quajtura: harduer ( hardware - pjesë fizike e tij) dhe softuer ( software - programet dhe udhëzimet për punë). Me fjalë tjera, softueri është pjesa programore e hardueri pjesa mekanika e kompjuterit.● Hardueri përmban komponentet fizike të kompjuterit siç janë: tastiera ( Keyboard), monitori, shtypësi ( Printer), miu ( Mouse), disku i ngurtë ( Hard Disk), njësia e diskut, disketa ( Floppy Disk), njësia e disketës, CD-ROM-i ( CD ROM), njësia e CD-ROM-it, vizatuesi, modemi, lexuesi ( Scanner), kamera digjitale etj.● Softueri përmbanë programet dhe të dhënat të cilat e udhëzojnë kompjuterin në punën e tij, literatura, dokumentacioni dhe udhëzimet në lidhje me kompjuterin. Hardueri mund të krahasohet me gramafonin e disqet, ndërsa softueri me muzikën e inçizuar në disqe.)Zhvillimi historik i kompjuterit- Njeriu gjithmon ka tentuar të zgjidhë edhe problemet monotone, të vështira dhe të papërshtatshme. Gjatë zgjidhjeve të këtyre problemeve ka hasur në punë të vështira fizike, prandaj, çdo here ka tentuar që të liroj veten nga këta punë duke menduar makina të lloj-llojshme. Një makinë e këtyllë për lehtësimin e llogaritjeve aritmetike është makina e quajtur Abacus për të cilën dihet se është në përdorim prej para 5000 vjetëve. Kjo makinë i ngjanë numratores së sotme të cilën e përdorin nxënësit në klasë të pare dhe njihet si zanafilla e kompjuterëve të sotëm. Prej kohës së zbulimit të Abacusit e deri në shekullin 17 historia e zhvillimit të kompjuterëve nuk posedon të dhëna për ndonjë lëvizje në rrugën e zhvillimit të kompjuterëve.- Gjatë shekullit 17, respektivisht në vitin 1614 matematikani skocez J. Napier zbulon logaritmet dhe në vtin 1622 W. Oughtred ndërton kompjuterin (makinën) logaritmik cirkular për llogaritjen e logaritmeve.- Në vitin 1649 Blaise Pascal ndërton makinën mekanike për kryerjen e operacioneve aritmetike. Makina e Pascalit është e ndërtuar prej disa dhëmbëzorëve të cilët në lëvizje vendohen mekanikisht (me dorë). Ideja e konstruktimit të një makine-kalkulatori (kalkulator quhet makina e cila kryen operacionet aritmetike) ka qenë lehtësimi i punës së të atit të tij i cili ka qenë puntor i tatimeve (mbledhës i tatimeve) dhe ka patur nevojë për shumë llogaritje.- Në vitin 1672 G.W. Laibniz në Pariz projekton kalkulatorin mekanik më të përsosur nga dy të parët i cili me sukse do t'i kryej katër operacionet elementare aritmetike. Kufizimi në realizimin konkret të këtij kalkulatori ka qenë teknologjia e dobët e asaj kohe prandaj ky projekt ka ngelur i pa realizuar. Është interesant të përmendet se Laibnitz ka qenë pioneri i parë në hulumtimin e sistemit binar i cili përdoret në ndërtimin e kompjuterëve të sotëm. Gjatë 150viteve në vazhdim të gjithë tentimet për zhvillimin e kalkulatorëve kanë qenë të inspiruar nga kalkulatori i Laibnitzit.- Në vitin 1822 Anglezi Charles Babbage paraqet projekt të një kalkulatori krejtësisht të ndryshëm i dedikuar për llogaritjen e tabelave për funksione të caktuara. Projekti i këtillë do të finansoheshe nga qeveria Angleze e asaj kohe dhe do të përdoreshe për llogaritjen e tabelave për navigacionin detar. Për shkak të kompleksitetit dhe kushteve financiare e teknologjike ky projekt nuk u krye, në vitin 1842 definitivisht projekti u ndërpre. Makinën e këtillë Babbage e quajti makina diferenciale. Projektin e makinës diferenciale me sukse e realizuan Suedezët në vitin 1854 nën udhëheqen e P. G. Scheutza (duke i zbatuar sqarimet dhe vërejtjet e dhëna nga Babbage në 7000 faqe të shkruara) dhe makina e fituar nën pogon mekanik me sukse i llogariti tabelat (për 80 orë ka logarit 10000 logaritme).- Në vitin 1835 Babbage erdhi në idenë e konstruktimit të një makine programabile me funksionet që i kanë kompjuterët e tanishëm (me njësinë aritmetike-logjike, memorjen, etj.). Makinën e këtillë e quajti makina analitike. Për shkak të krizave finaciare dhe të vështirësive teknologjike kjo makinë ngeli vetëm në fazën e projektimit në letër por dha një inpuls të fuqishëm në zhvillimin e kompjuterëve të mëtutjeshëm.- Koha moderne fillon me përdorimin e energjisë elektrike në makinat për llogaritje. Në vitin 1884 emigranti gjerman në Amerikë Herman Holerith patenton makinën e pare elektrike e cila do të mund të rendit (sortoj) kartelat e shpuara me të dhënat për banorët e Amerikës. Makina e Holerithit në lëvizje vendoheshte me ndihmën e baterive. Qëllimi i kësaj makine ishte renditja e kartelave me të dhënat e banorëve të Amerikës të regjistruar në vitin 1890. Holerithi ishte inzhenier dhe punonte në institutin e statistikës, problem në atë kohë ishte përpunimi statistikor i të dhënave. Kështu regjistrimi statistikor në teren zgjatë disa muaj ndërsa përpunimi zgjate disa vjetë por bile edhe dhjetra vjetë dhe kur të dhënat përpunoheshin rezultatet e fituara ishin të vjetëruara (sepse regjistrimi statistikor zakonisht bëhet çdo 10 vjetë). Qeveria e asaj kohe shpall konkurs për përpunimin automatik të të dhënave me qëllim të përshpejtimit të përpunimit. Holerithi pasi punonte në institutin ku bëheshte përpunimi i të dhënave të këtylla, e njihte problemin dhe për këtë qëllim patentoi makinën e tij. Kështu me ndihmën e 56 makinave të Holerithit u aritë që të dhënat statistikore për popullsinë e Amerikës të përpunohen vetëm për gjashtë javë (në atë regjistrim Amerika doli me 62 622 250 banorë).- Pas këtij suksesi Holerithi themeloi kompaninë për prodhimin dhe huazimin e këtyre makinave (makina quheshe Tabulating Machine) me emrin Tabulating Machine Company e cila në vitin 1924 u bashkua me disa kompani të tjera dhe ndëroi emrin në IBM (International Business Machines), e njohur edhe sot.- Në vitin 1936 gjermani K. Zuse në Berlin arrinë të konstruktoj kalkulatorin programabil i cili do të mund të zgjidhë barazimet lineare. Zuse ariti të konstruktoj makinën e pare e cila shfrytëzonte sistemin binar, këtë makinë e konstriktoi në katër modele të njëpasnjëshëm Z1, Z2, Z3 dhe Z4, por modeli Z4 ngeli vetëm si ide interesante.- Me fillimin e luftës së dytë botërore interesimi për makina llogaritëse (kompjuterë) u zvoglua dhe gjithnjë mendohej në përmirësimin e armatimit. Mirëpo për prodhimin e armëve të reja artilerike nevoitej një hulumtin më i thellë dhe llogaritje të vështira, për hulumtime dhe llogaritje të thella nevoiteshe kohë e cila mungonte. Në vitin 1942 Fakulteti Moore School of Electrical Engineering nga Universiteti i Pensilvanisë bashkë me institutin Ballistic Research Laboratory nga armata Amerikane filloi hulumtimet për një makinë-kompjuter i cili do t'u lehtësonte punën puntorëve në industrinë ushtarake për prodhimin e armatimit artilerik respektivisht do të llogaritë tabelat balistike. Projekti deri në 1943 ishte në fshehtësi. Në vitin 1943 filloi ndërtimin nën udhëheqjen e udhëheqësve të projektit John W. Mauchly dhe J. Presper Eckert. Kompjuteri i menduar u quajt ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) dhe në përdorim u lëshua më 15 Shkurt 1946. Kompjuteri ENIAC meret si kompjuteri i parë i formës dhe me funksionet e kompjuterëve të sotëm. Me konstruktimin e ENIAC-ut fillon edhe gjenerata e parë e zhvillimit të kompjuterëve. Vlenë të përmendet se idenë për ndërtimin e kompjuterit të këtillë (në vitin 1930) e dha matematicienti John V. Atanasoff i cili në atë kohë punonte me kompjuterët analog për zgjidhjen e barazimeve lineare në lëminë e kërkimeve operacionale si dhe matematikani i shekullit 20 John von Neuman i cili ariti që teoretikisht ta përpunojë idenë dhe të bëjë sistematizimin e idesë.- Kompjuteri ENIAC përmbante afër 18000 llëmba elektronike, peshonte afër 30 tonë, zënte sipërfaqe prej 150 m2.- Kompjuterët e prodhuar prej vitit 1946 deri 1953 (kompjuterët EDVAC, ILLIAC, MANIAC etj.), njihen si gjenerata e parë dhe karakterizohen me llëmbat elektronike.- Me zbulimin e tranzistorit fillon gjenerata e dytë, kjo gjenerat zgjat prej vitit 1953 deri 1964. Tek kompjuterët e gjeneratës së dytë fillon zbatimi i gjuhëve të larta programore (Fortran-i paraqitet në vitin 1957, Algol në vitin 1961, etj.)- Gjenerata e tretë e kompjuterëve fillon në vitin 1964 dhe vazhdon deri në vitin 1971, kompjuterat e konstruktuar në këtë periudhë karakterisohen me qarqet e integruara-çipat.- Gjenerata e katër e kompjuterëve fillon në vitin 1971, kompjuterët e kësaj gjenerate karakterizohen me qarqet integrale të dendësisë së madhe LSI dhe VLSI (V-very). Gjenerata e katër e kompjuterëve ende është e hapur, PC kompjuterët e sotëm i takojnë gjeneratës së katër.- Për dallim nga katër gjeneratat e para kompjuterët e të cilave bëjnë përpunimin e të dhënave, kompjuterët e gjeneratës pestë e cila fillon në vitin 1981 bëjnë përpunimin e njohurive. Në këtë gjeneratë bien makinat e quajtura Robot.- Kompjuterët e gjeneratës së gjashtë (njëherit gjenerata e fundit e kompjuterëve) e cila fillon në vitin 1986 merren me përpunimin e inteligjencës. Kompjuterët e kësaj gjenerate quhen Neurocomputers (Kompjuterët neural, Kompjuterët biologjik) të cilët në punën e tyre tentojnë të imitojnë trurin dhe sistemin nervorë të njeriut. Këta kompjuterë në fillim të jetës mësojnë (me metoda speciale eksperimentale) dhe pastaj janë në gjendje të veprojnë pa prezencën dhe ndikimin e njeriut.PJESA PROGRAMORE E KOMPJUTERIT-SOFTUERISistemi operativ- Programet, asemblerët dhe kompajlerët ekzekutohen në kompjuter, në praninë e një mjedisi të caktuar programues. Këtë mjedis programues e përcakton sistemi operativ. Sistemi operativ është një grumbull i programeve i cili manipulon me resurset dhe shërbimet e sistemit kompjuterik (harduerit), siç janë memoria qëndrore, njësitë hyrëse-dalëse, etj. Pra sistemi operativ e komandon (manipulon) me hardverin e sistemit kompjuterik. Programi, në mënyrë implicite apo eksplicite, vetëm përmes direktivave të sistemit operativ mund t'i shfrytëzojë resurset dhe shërbimet e sistemit kompjuterik. Pra programi e urdhëron apo kërkon nga sistemi operativ shfrytëzimin e resurseve kompjuterike.- Nga kjo që u tha më sipër shihet se programet të cilat i shkruajmë (programeve aplikative) në gjuhët larta programuese, nuk e komandojnë harduerin, por i dërgojnë komanda sistemit operativ, i cili më pastaj manipulon me harduer për të arritur te rezultatet e dëshiruara. Kjo do të thotë se sistemi operativ është një lloj ndërmjetësuesi (interfejs) në mes të programeve aplikative dhe harduerit kompjuterik.- Roli kryesor i sistemit operativ është të shërbej si ndërmjetësues në mes të shfrytëzuesit dhe hardverit kompjuterik, dhe në mes të programeve aplikative dhe hardverit kompjuterik.- Ekzistojnë sisteme të ndryshme operative, mirëpo më të njohurat në PC janë MS-DOS dhe MS WINDOWS 95.- MS-DOS ( MicroSoft Disk Operating System), që do të thotë sistemi operativ i diskut i majkrosoftit. Nga këndi i vështrimit të programerit MS-DOS është sistem operativ hierarkial, që përmbanë tri nivele (shtresa), të cilat e ndajnë shfrytëzuesin dhe programet aplikative prej hardverit kompjuterik. Këto shtresa janë BIOS ( Basic Input-Output System që do të thotë sistemi themelor për hyrje-dalje), kerneli i DOS-it, dhe interpretuesi i komandave. Shtresa më e ulët është BIOS-i. BIOS-i kryesisht manipulon me këto njësi hardverike:● Konzolla (tastatiera dhe ekrani);● Printed i përgjithshëm;● Portet serike;● Orën e taktit të kompjuterit;● Diskun startues.- Kerneli i DOS-it, përveq tjerash, ofron shërbimet për:● Manipulimin e folderëve dhe fajllave;● Manipulimin e memories qëndrore;● Kohën dhe datën;● Menagjmentin e programeve aplikative.- Interpretuesi i komandave ka për detyrë që të ekzekutojë komandat të cilat ia jep shfrytëzuesi, duke kyçur edhe leximin dhe ekzekutimin e programeve aplikative.- Edhe pse Windows është paraqitur në mes të viteve 1980, nuk pati ndonjë sukses të madh në treg. Mirëpo me lansimin e verzionit Windows 3.0 më 1990, e sidomos me Windows 3.1 një vit më vonë e gjithë kjo ndryshoi, dhe tani Windows është produkt softverik i dyti më i shituri i të gjitha kohrave, pas MS DOS-it (e sidomos me lajmërimin e Windows 95/98).Windows punon se bashku me DOS-in por sillet si sistem operativ në vehte. Duke i shtuar nivel softverik mbi DOS, Windows-i i shton zgjerime grafike DOS-it.- Popullariteti i Windows-it i ka shtyer shumë programerë dhe shtëpi softverike botuese që të zhvillojnë aplikacione të cilat janë vetëm për Windows. Të gjitha këto aplikacione kanë një pamje të përgjithshme të ngjashme. Nëse dini të drejtoni një strukturë të menysë në një aplikacion të Windows-it atëherë dini të bëni të njejtën gjë edhe në aplikacionet tjera.- Përparësitë kryesore të Windows-it janë:● Platformë multitasking, në të cilën shumë aplikacione mund të ekzekutohen në të njejtën kohë.● Pamje gjenerale e ngjashme e të gjitha aplikacioneve të shkruara për Windows.● Mjedis grafik, i cili manipulohet me ndihmën e miut (apo tastierës).● Mundësia e shkëmbimit të informatave - duke përfshirë fotografi, dokumente, etj. ndërmjet aplikacioneve të ndryshme.● Një numër të veglave ndihmëse, duke përfshirë editor të tekstit, program per vizatim, kalkulator, program komunikues për modem, etj. computer dating [këm'pju:të:deiting] n. takim (dy personash) me ndihmën e sistemit informatik telefonik computerese [këmpju:të'ri:z] n. gj.fol. zhargon i / gjuhë e informatikës● computer game [këm'pju:të:geim] n. lojë elektronike, lojë me kompjuter● computer aided design, computer assisted design [këm'pju:të: eidid di'zain/ ë'sistid] n. vizatim teknik me kompjuter● computerist [këm'pju:tërist] n. amer. informatikan● computerization [këmpju:tërai'zeishën] n 1. trajtim elektronik, kompjuterizim; automatizim. 2. hedhje (të dhënash etj) në kompjuter● computerize [këm'pju:tëraiz] vt 1. informatizoj, kompjuterizoj; përpunoj në kompjuter. 2. hedh në kompjuter● computer language [këm'pju:'længwixh] n. gjuhë programimi● computer literate [këm'pju:'litërit] adj. që ka njohuri në informatikë, që njeh kompjuterin● computer operator [këm'pju:'opëreitë:(r)] n. kompjuterist, person që punon në/me kompjuter● computer programmer [këm'pju:'prëugræmë:(r)] n. kmp. programist● computer science [këm'pju:'saiëns]n. informatikë● computer studies [këm'pju:'stadis] n. informatikë* * *kompjuter -
11 language
[ˈlæŋɡwɪdʒ]algorithmic language вчт. алгоритмический язык algorithmical language вчт. алгоритмическый язык applicative language вчт. функциональный язык artifical language вчт. искусственный язык artificial language вчт. искусственный язык assembler language вчт. язык ассемблера assembly language вчт. язык ассемблера authoring language вчт. язык для автоматизации творческой работы block-structured language вчт. язык с блочной структурой boolean-based language вчт. язык булевых операторов command language вчт. командный язык compiled language вчт. транслируемый язык compiler language вчт. язык транслятора computer language вчт. машинный язык computer-dependent language вчт. машинно-зависимый язык computer-oriented language вчт. машинно-ориентированный язык computer-sensitive language вчт. машинно-зависимый язык constraint language вчт. декларативный язык context-free language вчт. контекстно-свободный язык conversational language вчт. диалоговый язык conversational language вчт. язык диалога data definition language вчт. язык определения данных data description language вчт. язык описания данных data description language вчт. язык определения данных data language вчт. язык описания данных data manipulation language вчт. язык манипулирования данными data-base language вчт. язык базы данных data-query language вчт. язык запросов declarative language вчт. декларативный язык design language вчт. язык проектирования end-user language вчт. язык конечного пользователя extensible language вчт. расширяемый язык language язык; речь; finger language язык жестов, язык глухонемых foreign language иностранный язык formal language формальный язык frame language вчт. фреймовый язык high-level language вчт. язык высокого уровня host language вчт. включающий язык human language естественный язык language разг. брань (тж. bad language); I won't have any language here прошу не выражаться inflected language флективный язык information retrieval language информационно- поисковый язык information retrieval language информационно-поисковый язык input language вчт. входной язык interactive language вчт. диалоговый язык interpreted language вчт. интерпретируемый язык kernel language вчт. базовый язык knowledge representation language вчт. язык представления знаний language разг. брань (тж. bad language); I won't have any language here прошу не выражаться language стиль; язык писателя; the language of Shakespeare язык Шекспира language язык language язык; речь; finger language язык жестов, язык глухонемых language стиль; язык писателя; the language of Shakespeare язык Шекспира language of the case язык судебного делопроизводства legal language юридический язык legal language язык права low-level language вчт. язык низкого уровня machine language вчт. машинный язык machine-dependent language вчт. машинно-зависимый язык machine-independent language вчт. машинно-независимый язык machine-oriented language вчт. машинно-ориентрированный язык macro language вчт. макроязык macroinstruction language вчт. язык макрокоманд memory management language вчт. язык управления памятью meta language вчт. метаязык minority language язык национального меньшинства mnemonic language вчт. символический язык national language государственный язык native language вчт. собственный язык машины natural language вчт. естественный язык nonprocedural language вчт. непроцедурный язык object language вчт. объектный язык official language официальный язык original language исходный язык parallel language вчт. язык параллельного программирования predicate language вчт. язык предикатов problem statement language вчт. язык постановки задачи problem-oriented language вчт. проблемно-ориентированный язык procedural language вчт. процедурный язык procedural language процедурный язык procedure-oriented language вчт. процедурно ориентированный язык production language вчт. продукционный язык program language вчт. язык программирования programming language вчт. язык программирования query language вчт. язык запросов register transfer language вчт. язык межрегистровых пересылок regular language вчт. регулярный язык relational language вчт. реляционный язык representation language вчт. язык представлений restricted language вчт. упрощенная версия языка rule language вчт. язык правил rule-based language вчт. язык продукционных правил rule-oriented language вчт. язык логического программирования script language вчт. язык сценариев serial language вчт. язык последовательного программирования source language вчт. исходный язык source language cmp. исходный язык specification language вчт. язык спецификаций subset language вчт. подмножество языка symbolic language вчт. символический язык symbolic language comp. символический язык system language вчт. системный язык tabular language вчт. табличный язык target language вчт. выходной язык target language выходной язык target language объектный язык threaded language вчт. язык транслируемый в шитый код typed language вчт. широко используемый язык typeless language вчт. безтиповый язык unchecked language вчт. язык без контроля типов untyped language вчт. язык без контроля типов update language вчт. язык корректирующих запросов user language вчт. язык пользователя world language международный язык -
12 design
1) схема, план, чертёж, проект, машинный архив проектанапример, ИС при автоматизированном проектированиисм. тж. design centering, design constraints, design entity, design flow, design team, design traceability, design vector, gate-level design, transistor-level design2) разработка, проектирование, конструированиесм. тж. architectural design, bottom-up design, co-design, database design, design automation, design criteria, design cycle, design environment, design level, design methodology, design metric, design objectives, design requirements, design tool, design verification, embedded design, functional design, initial design, in-line design, language design, logic design, network design, object-oriented design, program design, schematic design, solution design, structured design, system design, top-down design, type design3) фаза в разработке ПО, на которой функциональные спецификации транслируются в текст программы4) конструкция5) [программный] проектсм. тж. computer design, design centering, design entity, design pattern, design reuse, design traceability, design vector, test design6) глаг. разрабатывать, проектировать, конструировать, придумывать7) дизайнхудожественное и/или функциональное проектирование и его результатАнгло-русский толковый словарь терминов и сокращений по ВТ, Интернету и программированию. > design
-
13 Language
Philosophy is written in that great book, the universe, which is always open, right before our eyes. But one cannot understand this book without first learning to understand the language and to know the characters in which it is written. It is written in the language of mathematics, and the characters are triangles, circles, and other figures. Without these, one cannot understand a single word of it, and just wanders in a dark labyrinth. (Galileo, 1990, p. 232)It never happens that it [a nonhuman animal] arranges its speech in various ways in order to reply appropriately to everything that may be said in its presence, as even the lowest type of man can do. (Descartes, 1970a, p. 116)It is a very remarkable fact that there are none so depraved and stupid, without even excepting idiots, that they cannot arrange different words together, forming of them a statement by which they make known their thoughts; while, on the other hand, there is no other animal, however perfect and fortunately circumstanced it may be, which can do the same. (Descartes, 1967, p. 116)Human beings do not live in the object world alone, nor alone in the world of social activity as ordinarily understood, but are very much at the mercy of the particular language which has become the medium of expression for their society. It is quite an illusion to imagine that one adjusts to reality essentially without the use of language and that language is merely an incidental means of solving specific problems of communication or reflection. The fact of the matter is that the "real world" is to a large extent unconsciously built on the language habits of the group.... We see and hear and otherwise experience very largely as we do because the language habits of our community predispose certain choices of interpretation. (Sapir, 1921, p. 75)It powerfully conditions all our thinking about social problems and processes.... No two languages are ever sufficiently similar to be considered as representing the same social reality. The worlds in which different societies live are distinct worlds, not merely the same worlds with different labels attached. (Sapir, 1985, p. 162)[A list of language games, not meant to be exhaustive:]Giving orders, and obeying them- Describing the appearance of an object, or giving its measurements- Constructing an object from a description (a drawing)Reporting an eventSpeculating about an eventForming and testing a hypothesisPresenting the results of an experiment in tables and diagramsMaking up a story; and reading itPlay actingSinging catchesGuessing riddlesMaking a joke; and telling itSolving a problem in practical arithmeticTranslating from one language into anotherLANGUAGE Asking, thanking, cursing, greeting, and praying-. (Wittgenstein, 1953, Pt. I, No. 23, pp. 11 e-12 e)We dissect nature along lines laid down by our native languages.... The world is presented in a kaleidoscopic flux of impressions which has to be organized by our minds-and this means largely by the linguistic systems in our minds.... No individual is free to describe nature with absolute impartiality but is constrained to certain modes of interpretation even while he thinks himself most free. (Whorf, 1956, pp. 153, 213-214)We dissect nature along the lines laid down by our native languages.The categories and types that we isolate from the world of phenomena we do not find there because they stare every observer in the face; on the contrary, the world is presented in a kaleidoscopic flux of impressions which has to be organized by our minds-and this means largely by the linguistic systems in our minds.... We are thus introduced to a new principle of relativity, which holds that all observers are not led by the same physical evidence to the same picture of the universe, unless their linguistic backgrounds are similar or can in some way be calibrated. (Whorf, 1956, pp. 213-214)9) The Forms of a Person's Thoughts Are Controlled by Unperceived Patterns of His Own LanguageThe forms of a person's thoughts are controlled by inexorable laws of pattern of which he is unconscious. These patterns are the unperceived intricate systematizations of his own language-shown readily enough by a candid comparison and contrast with other languages, especially those of a different linguistic family. (Whorf, 1956, p. 252)It has come to be commonly held that many utterances which look like statements are either not intended at all, or only intended in part, to record or impart straightforward information about the facts.... Many traditional philosophical perplexities have arisen through a mistake-the mistake of taking as straightforward statements of fact utterances which are either (in interesting non-grammatical ways) nonsensical or else intended as something quite different. (Austin, 1962, pp. 2-3)In general, one might define a complex of semantic components connected by logical constants as a concept. The dictionary of a language is then a system of concepts in which a phonological form and certain syntactic and morphological characteristics are assigned to each concept. This system of concepts is structured by several types of relations. It is supplemented, furthermore, by redundancy or implicational rules..., representing general properties of the whole system of concepts.... At least a relevant part of these general rules is not bound to particular languages, but represents presumably universal structures of natural languages. They are not learned, but are rather a part of the human ability to acquire an arbitrary natural language. (Bierwisch, 1970, pp. 171-172)In studying the evolution of mind, we cannot guess to what extent there are physically possible alternatives to, say, transformational generative grammar, for an organism meeting certain other physical conditions characteristic of humans. Conceivably, there are none-or very few-in which case talk about evolution of the language capacity is beside the point. (Chomsky, 1972, p. 98)[It is] truth value rather than syntactic well-formedness that chiefly governs explicit verbal reinforcement by parents-which renders mildly paradoxical the fact that the usual product of such a training schedule is an adult whose speech is highly grammatical but not notably truthful. (R. O. Brown, 1973, p. 330)he conceptual base is responsible for formally representing the concepts underlying an utterance.... A given word in a language may or may not have one or more concepts underlying it.... On the sentential level, the utterances of a given language are encoded within a syntactic structure of that language. The basic construction of the sentential level is the sentence.The next highest level... is the conceptual level. We call the basic construction of this level the conceptualization. A conceptualization consists of concepts and certain relations among those concepts. We can consider that both levels exist at the same point in time and that for any unit on one level, some corresponding realizate exists on the other level. This realizate may be null or extremely complex.... Conceptualizations may relate to other conceptualizations by nesting or other specified relationships. (Schank, 1973, pp. 191-192)The mathematics of multi-dimensional interactive spaces and lattices, the projection of "computer behavior" on to possible models of cerebral functions, the theoretical and mechanical investigation of artificial intelligence, are producing a stream of sophisticated, often suggestive ideas.But it is, I believe, fair to say that nothing put forward until now in either theoretic design or mechanical mimicry comes even remotely in reach of the most rudimentary linguistic realities. (Steiner, 1975, p. 284)The step from the simple tool to the master tool, a tool to make tools (what we would now call a machine tool), seems to me indeed to parallel the final step to human language, which I call reconstitution. It expresses in a practical and social context the same understanding of hierarchy, and shows the same analysis by function as a basis for synthesis. (Bronowski, 1977, pp. 127-128)t is the language donn eґ in which we conduct our lives.... We have no other. And the danger is that formal linguistic models, in their loosely argued analogy with the axiomatic structure of the mathematical sciences, may block perception.... It is quite conceivable that, in language, continuous induction from simple, elemental units to more complex, realistic forms is not justified. The extent and formal "undecidability" of context-and every linguistic particle above the level of the phoneme is context-bound-may make it impossible, except in the most abstract, meta-linguistic sense, to pass from "pro-verbs," "kernals," or "deep deep structures" to actual speech. (Steiner, 1975, pp. 111-113)A higher-level formal language is an abstract machine. (Weizenbaum, 1976, p. 113)Jakobson sees metaphor and metonymy as the characteristic modes of binarily opposed polarities which between them underpin the two-fold process of selection and combination by which linguistic signs are formed.... Thus messages are constructed, as Saussure said, by a combination of a "horizontal" movement, which combines words together, and a "vertical" movement, which selects the particular words from the available inventory or "inner storehouse" of the language. The combinative (or syntagmatic) process manifests itself in contiguity (one word being placed next to another) and its mode is metonymic. The selective (or associative) process manifests itself in similarity (one word or concept being "like" another) and its mode is metaphoric. The "opposition" of metaphor and metonymy therefore may be said to represent in effect the essence of the total opposition between the synchronic mode of language (its immediate, coexistent, "vertical" relationships) and its diachronic mode (its sequential, successive, lineal progressive relationships). (Hawkes, 1977, pp. 77-78)It is striking that the layered structure that man has given to language constantly reappears in his analyses of nature. (Bronowski, 1977, p. 121)First, [an ideal intertheoretic reduction] provides us with a set of rules"correspondence rules" or "bridge laws," as the standard vernacular has it-which effect a mapping of the terms of the old theory (T o) onto a subset of the expressions of the new or reducing theory (T n). These rules guide the application of those selected expressions of T n in the following way: we are free to make singular applications of their correspondencerule doppelgangers in T o....Second, and equally important, a successful reduction ideally has the outcome that, under the term mapping effected by the correspondence rules, the central principles of T o (those of semantic and systematic importance) are mapped onto general sentences of T n that are theorems of Tn. (P. Churchland, 1979, p. 81)If non-linguistic factors must be included in grammar: beliefs, attitudes, etc. [this would] amount to a rejection of the initial idealization of language as an object of study. A priori such a move cannot be ruled out, but it must be empirically motivated. If it proves to be correct, I would conclude that language is a chaos that is not worth studying.... Note that the question is not whether beliefs or attitudes, and so on, play a role in linguistic behavior and linguistic judgments... [but rather] whether distinct cognitive structures can be identified, which interact in the real use of language and linguistic judgments, the grammatical system being one of these. (Chomsky, 1979, pp. 140, 152-153)23) Language Is Inevitably Influenced by Specific Contexts of Human InteractionLanguage cannot be studied in isolation from the investigation of "rationality." It cannot afford to neglect our everyday assumptions concerning the total behavior of a reasonable person.... An integrational linguistics must recognize that human beings inhabit a communicational space which is not neatly compartmentalized into language and nonlanguage.... It renounces in advance the possibility of setting up systems of forms and meanings which will "account for" a central core of linguistic behavior irrespective of the situation and communicational purposes involved. (Harris, 1981, p. 165)By innate [linguistic knowledge], Chomsky simply means "genetically programmed." He does not literally think that children are born with language in their heads ready to be spoken. He merely claims that a "blueprint is there, which is brought into use when the child reaches a certain point in her general development. With the help of this blueprint, she analyzes the language she hears around her more readily than she would if she were totally unprepared for the strange gabbling sounds which emerge from human mouths. (Aitchison, 1987, p. 31)Looking at ourselves from the computer viewpoint, we cannot avoid seeing that natural language is our most important "programming language." This means that a vast portion of our knowledge and activity is, for us, best communicated and understood in our natural language.... One could say that natural language was our first great original artifact and, since, as we increasingly realize, languages are machines, so natural language, with our brains to run it, was our primal invention of the universal computer. One could say this except for the sneaking suspicion that language isn't something we invented but something we became, not something we constructed but something in which we created, and recreated, ourselves. (Leiber, 1991, p. 8)Historical dictionary of quotations in cognitive science > Language
-
14 language
ˈlæŋɡwɪdʒ сущ. язык а) (как способ и средство общения) речь to butcher, murder a language ≈ искажать язык to enrich a language ≈ обогащать язык to learn, master a language ≈ учить язык to plan a language ≈ регулировать язык to purify a language ≈ очищать язык (проведение некоторых мер по выведению из языка тех или иных пластов лексики или грамматических форм) to speak (in) a, to use a language ≈ говорить на языке to standardize a language ≈ стандартизировать язык international, world language ≈ международный язык, язык международного общения dead, extinct language ≈ мертвый язык language acquisition ≈ обучение языку language maintenance ≈ поддержание (знания) языка spoken language ≈ разговорный язык written language ≈ письменный язык native language ≈ родной язык foreign language ≈ иностранный язык national language ≈ национальный язык official language ≈ официальный язык second language ≈ второй язык universal language ≈ универсальный язык formal language ≈ язык официального общения idiomatic language ≈ язык, богатый идиомами nontechnical language ≈ нетехнический язык substandard language ≈ язык, не соответствующий языковой норме technical language ≈ технический язык ancient language ≈ древний язык classical language ≈ классический язык creolized language ≈ креолизованный язык living language ≈ живой язык modern language ≈ современный язык natural language ≈ естественный язык trade language ≈ язык торгового общения agglutinative language ≈ агглютинативный язык inflecting language ≈ флективный язык isolating language ≈ изолирующий язык synthetic language ≈ синтетический язык tone language ≈ язык с тоновым ударением б) (как знаковая система) sign language ≈ язык знаков artificial language ≈ искусственный язык finger language ≈ язык жестов, язык глухонемых в) (языковой или литературный стиль;
язык писателя) the language of Shakespeare ≈ язык Шекспира bad, coarse, crude, dirty, foul, nasty, obscene, offensive, unprintable, vile, vulgar language ≈ грубый, грязный, неприличный, оскорбительный, непечатный, вульгарный язык rough, strong, vituperative language ≈ грубый, бранный язык everyday, plain, simple language ≈ простой, повседневный язык flowery language ≈ цветистый язык (богатый метафорами, сравнениями и др. литературными тропами) colloquial, informal language ≈ язык неофициального общения, разговорный язык literary, standard language ≈ литературный язык abusive language ≈ брань, ругательства children's language ≈ детский язык diplomatic language ≈ дипломатический язык polite language ≈ вежливый язык rich language ≈ богатый язык Syn: wording г) (как способ кодирования) object, target language ≈ язык, на который переводят source language ≈ язык, с которого переводят (в машинном переводе) computer language machine language programming language язык - the Russian * русский язык - finger * язык жестов, язык глухонемых - living * живой язык - working * рабочий язык (в международных организациях) - the working *s of this committee are English and Russian рабочими языками этого комитета являются русский и английский - * arts (американизм) обучение чтению, письму, литературе, словесность (школьный предмет) - * shift переключение на другой язык (о говорящем на иностранном языке) - * department отдел переводов (ООН) - a degree in *s диплом об окончании филологического факультета или института иностранных языков - science of * языкознание речь - spoken * разгговорный язык;
устная речь - written * письменость;
письменный язык - articulate * членораздельная речь - literary * литературный язык - substandard * просторечие - he has a great command of * он прекрасно владеет языком, у него прекрасная речь характер языка;
стиль, слог - fine * изысканный язык, цветистый стиль - strong * сильные выражения - bad * сквернословие - * of poetry язык поэзии - business * деловая речь;
язык деловой переписки - * of law юридический язык - diplomatic * дипломатический язык - the * of Shakespeare язык Шекспира (дипломатическое) формулировка( компьютерное) язык программирования ЭВМ > not to speak the same * совершенно не понимать друг друга > they don't speak the same * они говорят на разных языках algorithmic ~ вчт. алгоритмический язык algorithmical ~ вчт. алгоритмическый язык applicative ~ вчт. функциональный язык artifical ~ вчт. искусственный язык artificial ~ вчт. искусственный язык assembler ~ вчт. язык ассемблера assembly ~ вчт. язык ассемблера authoring ~ вчт. язык для автоматизации творческой работы block-structured ~ вчт. язык с блочной структурой boolean-based ~ вчт. язык булевых операторов command ~ вчт. командный язык compiled ~ вчт. транслируемый язык compiler ~ вчт. язык транслятора computer ~ вчт. машинный язык computer-dependent ~ вчт. машинно-зависимый язык computer-oriented ~ вчт. машинно-ориентированный язык computer-sensitive ~ вчт. машинно-зависимый язык constraint ~ вчт. декларативный язык context-free ~ вчт. контекстно-свободный язык conversational ~ вчт. диалоговый язык conversational ~ вчт. язык диалога data definition ~ вчт. язык определения данных data description ~ вчт. язык описания данных data description ~ вчт. язык определения данных data ~ вчт. язык описания данных data manipulation ~ вчт. язык манипулирования данными data-base ~ вчт. язык базы данных data-query ~ вчт. язык запросов declarative ~ вчт. декларативный язык design ~ вчт. язык проектирования end-user ~ вчт. язык конечного пользователя extensible ~ вчт. расширяемый язык ~ язык;
речь;
finger language язык жестов, язык глухонемых foreign ~ иностранный язык formal ~ формальный язык frame ~ вчт. фреймовый язык high-level ~ вчт. язык высокого уровня host ~ вчт. включающий язык human ~ естественный язык language разг. брань (тж. bad language) ;
I won't have any language here прошу не выражаться inflected ~ флективный язык information retrieval ~ информационно- поисковый язык information retrieval ~ информационно-поисковый язык input ~ вчт. входной язык interactive ~ вчт. диалоговый язык interpreted ~ вчт. интерпретируемый язык kernel ~ вчт. базовый язык knowledge representation ~ вчт. язык представления знаний language разг. брань (тж. bad language) ;
I won't have any language here прошу не выражаться ~ стиль;
язык писателя;
the language of Shakespeare язык Шекспира ~ язык ~ язык;
речь;
finger language язык жестов, язык глухонемых ~ стиль;
язык писателя;
the language of Shakespeare язык Шекспира ~ of the case язык судебного делопроизводства legal ~ юридический язык legal ~ язык права low-level ~ вчт. язык низкого уровня machine ~ вчт. машинный язык machine-dependent ~ вчт. машинно-зависимый язык machine-independent ~ вчт. машинно-независимый язык machine-oriented ~ вчт. машинно-ориентрированный язык macro ~ вчт. макроязык macroinstruction ~ вчт. язык макрокоманд memory management ~ вчт. язык управления памятью meta ~ вчт. метаязык minority ~ язык национального меньшинства mnemonic ~ вчт. символический язык national ~ государственный язык native ~ вчт. собственный язык машины natural ~ вчт. естественный язык nonprocedural ~ вчт. непроцедурный язык object ~ вчт. объектный язык official ~ официальный язык original ~ исходный язык parallel ~ вчт. язык параллельного программирования predicate ~ вчт. язык предикатов problem statement ~ вчт. язык постановки задачи problem-oriented ~ вчт. проблемно-ориентированный язык procedural ~ вчт. процедурный язык procedural ~ процедурный язык procedure-oriented ~ вчт. процедурно ориентированный язык production ~ вчт. продукционный язык program ~ вчт. язык программирования programming ~ вчт. язык программирования query ~ вчт. язык запросов register transfer ~ вчт. язык межрегистровых пересылок regular ~ вчт. регулярный язык relational ~ вчт. реляционный язык representation ~ вчт. язык представлений restricted ~ вчт. упрощенная версия языка rule ~ вчт. язык правил rule-based ~ вчт. язык продукционных правил rule-oriented ~ вчт. язык логического программирования script ~ вчт. язык сценариев serial ~ вчт. язык последовательного программирования source ~ вчт. исходный язык source ~ cmp. исходный язык specification ~ вчт. язык спецификаций subset ~ вчт. подмножество языка symbolic ~ вчт. символический язык symbolic ~ comp. символический язык system ~ вчт. системный язык tabular ~ вчт. табличный язык target ~ вчт. выходной язык target ~ выходной язык target ~ объектный язык threaded ~ вчт. язык транслируемый в шитый код typed ~ вчт. широко используемый язык typeless ~ вчт. безтиповый язык unchecked ~ вчт. язык без контроля типов untyped ~ вчт. язык без контроля типов update ~ вчт. язык корректирующих запросов user ~ вчт. язык пользователя world ~ международный языкБольшой англо-русский и русско-английский словарь > language
-
15 CSDL
computer system design language - машинный язык для проектирования ЭВМ -
16 CSDL
Техника: computer system design language -
17 Fjalor i shkurtër terminoiogjik i informatikës
AAbort - ndërprerje e operacionit, procesit ose procedures gjatë kryerjes së tij.Accept - pranon.Access time - koha e arritjes së të dhënave.Accessories - veglat ndihmëse në Windows.Adapter - kartelë për zgjerim e cila instalohet në kompjuter.Adress register - numër hemksadecimal i cili e tregon adresën e lokacionit të caktuar të memorjes.Algorithm - zgjidhja e një problemi hap pas hapi.allocate - ndarje të resurseve të kompjuterit, si për shembull në disk, shtypës ose memorje të çdo skedari, shfrytëzuesi ose procesi.alpha numeric characters - shenja alfanu-merike. Të gjitha shenjat që i shfrytëzon kompjuteri, përfshirë këtu edhe shkronjat, shifrat, shenjat për interpunksion dhe shenjat speciale, siç janë: \$, \@ i \#ANSI (American National Standar Institute) - Instituti Nacional Amerikan për Standarde.ASCII ( American Standard Code for Information Interchange) - Kodi amerikan për këmbim të informacioneve. Renditje standarde e shtatë shifrave binare (shifra e shtatë mund të jepet për kontroll të çiftësisë) e cila aplikohet për paraqitjen e shenjave në kompjuter.Animation - animacion - Iluzion i lëvizjes me paraqitje të shpejtë të fotografive të njëpasnjëshme, e cila arrihet me përdorim të harduerit dhe softuerit përkatës. Programet më të njohura për animacion janë: 3 D Studio, Autodesk Chaos, Imagine etj.Application - program i cili është i dedikuar për shfrytëzuesit e rëndomtë, i cili është i projektuar për kryerje të ndonjë pune të caktuar. Për shembull aplikacioni për kontabilitet financiar.Application development tools - vegla për krijim të programeve aplikative.ALU ( Arithmetic-Logic Unit) - njësi aritmetiko-logjike. Është pjesë e njësisë qendrore (çip i mikroprocesorit) e cila kryen operacione kryesore aritmetike dhe logjike me të dhënat.Artificial Intelligence - intelegjencë artificiale. Emër i sistemeve të kompjuterit që duhet të shfaqin inteligjencë njerëzore, si kuptim për fjalën e thënë, si reagim ndaj ambientit të tyre fizik dhe adaptimit ndaj kushteve të tilla.Ascending order - rendi i radhitjes së elementeve sipas rendit të rritjes, prej vlerave më të vogla kah më të mëdhatë (a, b, c...)Assembler - përkthyes programor. Program i projektuar që t'i transformojë instruksionet simbolike në formë më të qëlluar për t'i kryer në kompjuter.Assign - dhënie vlerë diçkaje që është shfrytëzuar në programim.Asterisk - shenja * (yll). Përdoret si shenjë xhoker që mundëson specifikim të disa skedarëve përnjëherë.Auto CAD - program aplikativ për projektim kompjuterik dhe disenjim.BBackbone - niveli më i lartë në një rrjet kierarkik kompjuterik.Backslash - shenja \\ ( ASCII kodi 92). Përdoret në specifikimin e rrugës së diskut ku gjendet skedari i kërkuar.Backspace - zhvendosje e kursorit për një vend prapa.Backup - kopje rezerve. Bëhet kopje e përmbajtjes së diskut të kompjuterit dhe atë në mënyrë periodike, ndërsa vendoset në shirit magnetik ose në CD.Bad sector - sektori jo në rregull. Pjesë e disketës ose diskut ku nuk nuk mund dhe ku nuk është e sigurt të shkruhen informacioneBad trac table - tabelë e shtigjeve që nuk janë në rregull. Listë e pjesëve të çrregulluara fabrikisht dhe të pasigurta për shkruarje, e cila është e ngjitur në pjesën e prapme të diksut.Bandwidth - njësi matëse për sasinë e të dhënave të cilat mund të transmetohen përmes ndonjë rrjeti të komunikimit në një sekondë.Bar chart - diagram në formë të shiritave.Bar code - paraqitje e shenjave alfanu-merike me ndihmën e vijave vertikale me gjatësi të ndryshme. Përdoret si mënyrë për shifrim universal të prodhimeve.Bar code reader - lexues bar cod. Pajisje optike për lexim të shenjave bar cod.BIOS (Basic Input Output System) - grup i programeve më të vogla detyra e të cilave është të shfaqë test rutinor kur kyçet kompjuteri, si dhe ta startojë sistemin operativ të kompjuterit.BASIC - gjuhë programore e cila është e lehtë për mësim.Batch - pako. Bashkësi e elementeve ose dokumeneteve të cilat përpunohen si tërësi.Batch processing - përpunim paketor. Teknikë që përdor vetëm një inkuadrim të programit në memorjen kryesore për shkak të përpunimit të më tepër detyrave të veçanta njëra pas tjetrës.Baud - bod. Kapacitet maksimal për transmetim të informacioneve në një kanal të komunikimit, i cili është njësi matëse e numrit të ndryshimeve të niveleve në sekondë.Benchmark - krahasim. Program standard i cili shërben për përcaktimin e performansave të kompjuterëve të ndryshëm.Beta version - version prove i softuerit para daljes së tij zyrtare në treg.BIT ( Binary digiT) - shifra binare janë 0 dhe 1. Kompjuterët digjital procesojnë informacione në formë digjitale, ndërsa zbatojnë vetëm shifra të sistemit binar. Ato zakonisht paraqiten me tension prej 5 V për numrin 1, gjegjësisht 0 V për numrin O.Binary file - skedar binar i cili përbëhet prej disa bitave, por i cili nuk është skedar tekstual. Zakonisht ato janë programe me fotografi.Binary system - sistem binar. Sistem numërimi për shkruarje të numrave në kompjuter. Aty ka vetëm dy shifra 0 dhe 1.Bps (Bits per second) - bit në sekondë. Masë për shpejtësinë e transmetimit të rrjetave kompjuterikeBlank - i zbrazët, i pashkruar. Shenjë që i përdoret për paraqitjen e vendit të zbrazët ndërmjet shenjave të shtypura.Bold - shkronja me kontura më të trasha dhe më të errëtaBookmark - reference e cila na drejton kah ndonjë dokument i caktuar hipertekstual i Internetit.Boot - startimi i kompjuterit, gjatë së cilës fillon puna e sistemit operativ.Boot block - pjesë e diskut ku gjendet softueri i cili i mundëson kompjuterit ta fillojë punën.Boot disk - disk ose disketë prej së cilës startohet sistemi operativ.Break - ndërpren. Sinjal special i cili e ndërpet punën e ndonjë programi. Shpesh fitohet me shtypje të tasteve Ctrl dhe C përnjëherë.Browser - fletëkërkues. Program i cili është i dedikuar për shikimin e dokumenteve hipertekstuale të Internetit. Me ndihmën e tij shrytëzohet servisi më i dobishëm i Internetit WWW (W orld W ide W eb). Fletëkërkuesit më të njohur janë Microsoft Internet Explorer dhe Netscape Navigator.Buffer - bafer. Vend në kujtesën kryesore të kompjuterit për ruajtje të përkohshme të të dhënave.Bug - gabim, defekt. Gabim i paqëllimtë në program, për shkak të të cilit programi nuk punon si duhet. Në përkthimin më tekstual nënkupton bubë dhe mendohet se rrjedh prej ngjarjes kur mola është kapur për ndonjë relej të kompjuterëve të parë dhe e ka pamundësuar punën e tij.Bullet - shenjë për renditje e cila përdoret në programet për përpunim të tekstit.BBS (Bulletin Board System) - tabelë elektronike për shpallje. Shërbim telekomunikues përmes të të cilit konsumatorët komunikojnë, këmbejnë informata etj.Bus - mbledhëse. E lidh pllakën amë të kompjuterit me procesorin, kujtesën, diskun dhe elementet tjera kompjuterike.Byte - bajt. Tetë bita. Shpesh është numër binar tetëshifror i cili paraqet një shkronjë.CCache - kesh. Pjesë e kujtesën e rezervuar për ruajtje të të dhënave që përdoren shpesh, te të cilat procesori ka qasje shumë më të shpejtë sesa në hard disk. Kujtesën kesh mund të gjendet në memorjen RAM ose në hard disk.Cancel button - tast për shfuqizimin e funksionit të zgjedhur. Te numri më i madh i programeve tasti për shfuqizim aktivizohet me shtypjen e tastit Esc.Case sensitive - dallimi i shkronjave të mëdha dhe të vogla. Me shpesh gjatë krahasimit të dy fjalëve apo teksteve.CRT (cathode ray tube) - gypi katodik i ekranit.CPU (C entral P rocessing U nit) - njësi qendrore e procesuimit. Zemër e kompjuterit personal. Udhëheq dhe drejton me të gjitha operacionet për përpunim të të dhënave.Centronics port - portë e kompjuterit në të cilën shpesh lidhet shtypësi.Chanel - kanal. Rrugë në të cilën transmetohet informacioni digjital në kompjuter.Character - shenjë; karakter. Cilado shkronjë, shenjë e interpunksionit, ose ndonjë nga njëqind shenjat tjera që mund të vërehen në ekran, gjegjësisht të cilat mund të shtypen.CPI (character per inch) - numër i shenjave në një inç. Njësi matëse për matjen e dendësisë së shkrimit. Shprehet me numër të shenjave në një inç.Check box - kuti katrore për dialog e cila mund të jetë e kyçur ose e çkyçur, gjegjësisht të jetë e zgjedhur ose jo, ndonjë opcion në kornizën për dialog.Checksum - shumë për kontroll. Shuma e numrave që përdoren për kontrollim të mbledhjes.Click - klik. Shtypje dhe lëshim i tastit të minakut, pa mos e lëvizur.Client - klient. Sistem i cili mund të punojë i pavarur, edhe pse në një masë edhe ky është i varur prej ndonjë sisitemi tjetër. Për kompjuterin që është i lidhur në rrjet kompjuterik shpesh thuhet se është klient.Client-server network - rrjet i tipit klient-server.Clip art - bashkësi e vizatimeve grafike dhe fotografive të shkruara në skedar të veçantë i cili është i arritshëm për përdorim të ndonjë aplikacioni, për shembull, për përpunim të tekstit ose të grafikës.Clipboard - kohësisht, skladim i fshehur për tekst ose fotografi të cilat priten ose kopjohen.Clock speed - shpejtësi e ores. Shpejtësia e punës së procesorit në kompjuter matet me megahercë (MHz) ose me gigahercë (GHz).Sa më e shpejtë është shpejtësia e procesorit, aq më tepër urdhëra mund të kryejë kompjuteri.Clone - klon. Kompjuter i cili paraqet kopje të suksesshme të kompjuterit tjetër të (standardizuar). Më shpesh kjo u dedikohet atyre kompjuterëve të cilët janë kompatibil me kompjuterët e kompanisë IBM.Cod - kod. Diçka që është shkruar me gjuhën kompjuterike, në letër ose në kompjuter.Code page - faqe e koduar. Tabelë e cila tregon se cili karakter i përgjigjet shenjës në ekran dhe me shtypjen e tasterit a përfitohet e njëjta shenjë.CGA (Color Graphics Adapter) -videokartelë e cila është më e vjetëruar.COM port - portë seriale. Më shpesh në kompjuterët ekzistojnë dy porta seriale të shënuara si C0M1 dhe COM2.Command interperter - program i cili i integron dhe i përpunon urdhërat e dhënë në kompjuter. Në sistemin operativ DOS është programi C0MAND.COM, ndërsa në WINDOWS është WIN.INICOBOL (Common Business Orientated Language) - gjuhë progamore nga gjeneratat më të vjetra të cilat përdoren për aplikacione financiare.Communication protocol - përmbledhje e programeve e cila mundëson transmetim dhe këmbim të të dhënave ndërmjet dy ose më tepër kompjuterëve.CD (Compact Disc) - kompakt disk. Medium për memorim të të dhënave digjitale dhe audio. Në kompakt disk mund të vendoset muzikë prej 72 minutave ose të dhëna prej 650 MB.CD ROM (Comapct Disc Read Only Memory) - njësi harduerike për leximin e kompakt disqeve. Me këtë njësi mund vetëm të lexojmë e jo edhe të shlyejmë ose të regjistrojmë të dhëna të reja.COMPAQ (COMPAtibility Quality) - shenjë e prodhimeve cilësore të kompjuterëve desktop dhe laptop.Compiler - kompajler; përkthyes. Program i cili i përkthen disa gjuhë të larta programesh në ndonjë gjuhë makinerike.CompuServe - njëra ndër rrjetat më të mëdha të Internetit në botë. Klientëve të tyre ju ofron këmbim të skedarëve, të të dhënave, të postës elektronike etj.CAD (Computer Aided Design) - shfrytëzim i kompjuterit për krijime të vizatimeve ose për projektime të ndonjë objekti ose sistemi. Programet më të njohura nga kjo sferë janë Auto Cad, Auto Sketch, Design CAD, Lab View etj.CAM (Computer Aided Manifacture) - prodhim me ndihmën e kompjuterit.CASE (Computer Aided Software Engineering) - vegël softuerike për programerët. Shfrytëzohen për planifikim, analizim si dhe projektim të dokumentacionit në softuerin kompjuterik.Computer analyst - analitik kompjuteristik. Person i cili i definon problemet dhe saktësisht i pëcakton hapat për zgjidhjen e tyre me anë të kompjuterit.Configuration - konfiguracion. Mënyrë e lidhshmërisë së kompjuterit me njësitë tjera periferike në një sistem të përbashkët.Controller - vegël teknike e cila i mundëson veglës tjetër të komunikojë me kompjuterin.Conversion - konverzion. Proces i transformimit të të dhënave (tekst, grafik) nga një format në tjetër.Cooki file - skedar në të cilin ruhen skedarët e shfrytëzuar (cookies). Zakonisht gjendet në emërtuesin bashk me fletëkërkuesin (shembull në emërtuesin Internet Explorer).Corel DRAW- Pako programore e dedikuar për vizatim dhe punim me fotografi.Corrupted file - skedar i dëmtuar. Dëmtimi mund të jetë për shkak të ektorëve të diskut që nuk janë në rregull, prishjes fizike ose gabimeve të shkaktuara nga programi.Crash - gjendje kur kompjuteri bie prej funksionimit të tij dhe më tutje nuk mund të përdoret. Pas kësaj kompjuteri zakonisht përseri startohet.Current drive - disk me të cilin shfrytëzuesi punon momentalisht.Cursor - kursori. Tregues i pozicionimit. Vijë vertikale e lëvizshme që dridhet dhe vezullon e që paraqitet në ekran si indikator vizuel e cila mund të dislokohet edhe vertikalisht edhe horizontalisht me anë të urdhërave prej tastierës.Cyberphobia - kiberfobia. Frikë nga kompjuteri.CRC (Cyclic Redundancy Check) - metodë e testimit për të dhënat dalëse nga disku për shkak të sigurisë prej gabimeve.DData - të dhënat. Nocion i përgjithshëm për numrat, simbolet dhe madhësitë analoge të cilat shfrytëzohen si madhësi dalëse për përpunimin e kompjuterit.Database - baza e të dhënave. Bashkësi e të dhënave të lidhura ndërmjet vete dhe të organizuara paraprakisht. Programet më të njohura për udhëheqjen e bazave të të dhënave janë: Oracle, MS SQL Server, Informix, Sybase etj.Data security - mbrojtje e të dhënave nga ndërhyrjet e qëllimta ose të rastësishme nga njerëz jo të autorizuar.Data type - tip i të dhënave. Mund të jenë: tekstuale, numerike, logjike, dhe të dhëna të datave.Dead lock - ndërprerje; bllokim. Situatë kur ndonjë program nuk mund të realizohet në kompjuter, për shkak se e pret rastin që faktikisht kurrë nuk do të ndodh.Debug - testim i programit të kompjuterit me korrigjim të gabimeve të paraqitura në te.Default value - ndonjë vlerë që nënkuptohet. Vlerë që programi automatikisht e zgjedh po qe se shfrytëzuesi nuk jep ndonjë vlerë tjetër. Për shembull ngjyrat që i jep WIND0WS-i janë default vetëm po qe se shfrytëzuesi nuk i përdor.Defragmentation - defragmentim. Proces i bashkangjitjes i të dhënave të një programi në disk, që të mund të shpejtohet puna e tij. Është e preferueshme që defragmenting të bëhet një herë në javë, për të shpejtuar punën e diskut.Density - dendësi. Njësi matëse për numrin e të dhënave të cilat mund të shkruhen në ndonjë medium (disketë, shirit magnetik etj).Decsending sort - renditje me radhitje të kundërt.Desktop - sipërfaqja aktive e ekranit gjatë punës me Windows, e cila përmban dritare dhe ikona.Desktop computer - kompjuter i cili pozicionohet horizontalisht në tavolinën punës.DTP (Desktop Publishing) - Pako e softuerit me të cilën kompjuteri mund të përdoret për disenj të dokumenteve, duke përfshirë fotografi, tekst dhe kontroll të pamjes së dokumenteve dhe shtypjen e tyre.Destination file - skedar që pranon.Device - vegël, mjet, përbërje, njësi. Nocion i përgjithshëm i cili shfrytëzohet për të identifikuar ndonjë komponentë të kompjuterit (disk, tastaturë, minak, etj).Device driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit të komunikojë me njësitë periferike.DAT (Digital Audio Tape) - shirit magnetik në të cilin memorizohen të dhënat me sasi shumë të mëdha.DVD (Digital Video Disk) - teknologji e harduerit e cila mundëson shiqimin e filmave, spoteve muzikore etj.DMA (Direct Memory Access) - proces i transmetimit të një sasie të madhe të të dhënave ndërmjet diskut dhe kujtesës punuese të kompjuterit.DirectX - varg i programeve standarde për aplikacione të Microsfti-t, i dedikuar për lojra dhe aplikacione multimediale.Disk controller - kartelë e cila e lidh kompjuterin me diskun; zakonisht gjendet në pjesën e poshtme të diskut.Disk drive - njësi fizike e cila e pranon dhe e kthen diskun magnetik dhe mundëson lexim dhe shkrim të të dhënave.DOS (Disk Operating System) - njëri ndër sistemet më të njohura operative i cili është shumë përfshirës dhe shfrytëzohet nga kompjuterët personal. I prodhuar nga kompania Microsft në vitin 1982.Domain - grup i kompjuterëve emrat e të cilëve e ndajnë të njëjtën prapashtesë. Shembull: com (firmë komerciale), org (organizatë pa përfitim), gov (qeveri), edu (institucion arsimor), net (provajder i Internetit). Njësoj ekzistojnë edhe prapashtesa të cilat i identifikojnë shtetet p.sh. mk prapashtesë për Maqedoninë.Dpi (dots per inch) - pika në inç. Njësi për matjen e rezolutës së shtypjes në shtypës. Rezoluta te shtypësit amë sillet rreth 300 dpi, ndërsa te shtypësit lezër arrin deri në 1200 dpi.Double click - klikim; shtypje e dyfishtë. Klikim i shpejtë dhe lëshim i tastit të minakut dy here pa lëvizjen e minakut ndërmjet dy klikimeve.Double precision - precizitet i dyfishtë. Teknikë me të cilën paraqiten numrat me gjatësi të dyfishuar.Download - kopjim i ndonjë programi ose skedari prej ndonjë kompjuteri kryesor në kompjuterin personal.Draft quality - kualitet i shtypit, i cili është i lexueshëm, por nuk duket aq mirë për përdorim që ai dokument të botohet në ndonjë revistë ose libër. Zakonisht shfrytëzohet për nxjerrjen e kopjeve që të shkojë në korrekturë.Drag-and-drop - tërheqje dhe lëshim i tastit të minakut.Drop-down meni - Lista e urdhërave të menysë së aktivizuar, të radhitura njëra pas tjetrës.DLL (Dynamic Link Library) - grup e funksioneve të cilat shfrytëzohen gjatë programimit në Windows.EEPROM (E lectrically P rogrammable R ead O nly M emory) - çip memorizues përmbajtja e të cilit nuk mund të ndryshohet.E-mail (electronic mail) - postë elektronike. Njëri nga shërbimet më të njohura të Internetit me të cilin porositë dërgohen prej një kompjuteri në kompjuter tjetër.Embedded object - objekt i ndërvënë.EMM386.EXE - program i cili mundëson vendosjen e drajverave dhe programeve në hapësirën e lartë të memories.Emulator - emulator. Program cili i mundëson kompjuterit të zbatojë programe të shkruara për kompjuter tjetër.Encryption - shifrim. Kodim i porosisë me çka nuk mundësohet hyrje e palejuar deri te ajo.EOF (end of file) - fund i skedarit. Shenjë për fundin e skedarit, e cila shfrytëzohet si indikator se këtu kryhen të dhënat.Ethernet - rrjet lokal kompjuterik i konstruktuar prej llojit të kabllove me mundësi të bartjes deri më 10 Mbit/sec.Event - rast; paraqitje. Moment kur paraqitet ndryshimi specifik i ndonjë gjendjeje.Exchange - këmbim i informatave ndërmjet dy lokacioneve.Exchengeable disk - disk transmetues. Tip i diskut i cili montohet në shtëpizë të posaçme dhe është i transmetueshëm.Executable file - program zbatues. Skedar i cili mund të aplikohet në kompjuter.Expression - shprehje matematikore ose logjike e shkruar në gjuhën programoreEBCDIC (Extended Binary Decimal Interchange Code) - kod i cili i përdorë tetë shifra binare të krijuara nga IBM, ndërsa i paraqet shenjat (shkronjat, numrat etj.) nga kompjuteri i cili i proceson.External modem - modem i jashtëm. Modem në kuti të veçantë, kabllo dhe mbushës i cili më së shpeshti aktivizohet në portën seriale të kompjuterit.Extranet - intranet i cili u është lënë në disponim klientëve dhe blerësve të jashtëm me qëllim që t'i shohin të dhënat. Më shpesh ata janë të siguruara me shifra që të ruhet siguria e blerësve.FFan ventilator - ventilator i cili mundëson cirkulimin e ajrit nëpërmjet pjesëve kompjuterike dhe e pamundëson nxehjen e tyre.Fatal error - gabim në programin kompjuterik i cili e ndalon funksionimin e tij.Fault tolerance - tolerim i gabimeve. Aftësi e ndonjë sisitemi që ta vazhdojë funksionimin normal edhe pse ekziston problem në harduer ose softuer.Fax modem - faks modem. Modem i aftësuar të pranojë dhe të dërgojë fakse. Në këtë rast fakset janë elektronike.Fiber optics - fije optike. Mundëson shpejtësi të madhe të bartjes së të dhënave në rrjetat kompjuterike.File - skedar; fajll; datotekë. Pa marrë parasysh çfarë informate, të grumbulluar dhe të inçizuar nën një emër. Skedari mund të përmban tekst, grafikon, program etj.FAT (File Allocation Table) - tabelë e cila shërben për renditjen e skedarëve e cila gjendet në fillim të diskut dhe përmban informata për ata pjesë të diskut të cilat shfrytëzohen, pjesë të diskut të cilat nuk shfrytëzohen dhe ato të cilat nuk mund të shfrytëzohen për shkak të dëmtimit të blloqeve në disk.File control system - program i cili udhëheq me bartjen e të dhënave nga ciladoqoftë pajisje deri në ndonjë pajisje tjetër.File locking - përmbyllje e skedarit. Ndalesë që më tepër se një shfrytëzues ta ndërrojë përmbajtjen e skedarit.File protection - mbrojtje e skedarit. Komandë e kompjuterit e cila e ndalon shkruarjen dhe fshirjen e të dhënave në skedar, por e lejon leximin e tyre.Firewall - sistem rrjetor për sigurim i cili ndihmon në ndërprerjen e hyrjes së paautorizuar në sistemin kompjuterik; thjesht ky është kompjuter i lidhur në Internet dhe me të cilin zhvillohet i gjith komunikimi në Internet.Floppy disk - disk i butë, disketëFooter - tekst i cili paraqitet në pjesën e poshtme në secilën faqe.FF (Form Feed) - urdhër i cili shfrytëzohet i që ta lëviz letrën në printer në faqe të re. Zakonisht në tabelën kontrolluese të printerit gjendet një tast i cili mundëson kryerjen e funksionit përkatës.FORTRAN (FORmula TRANslation) - gjuhë programore e krijuar në kompaninë IBM e cila shfrytëzohej për programimin e aplikacioneve tekniko shkencore.Freeware - programe pa pagesë, por të mbrojtura me ligj për autorizimFAQ (Frequently Asked Question) - pyetje ose lista me pyetje dhe përgjigje të cilat janë shumë të shpeshta dhe shumë shfrytëzues ballafaqohen me këto të dhëna. Këto lista janë shumë frytdhënëse për shkak të këmbimit të informatave.GGIGO (Garbage In, Garbage Out) - princip në të cilën po qe se hyjnë të dhëna jokor-rekte dhe jovalide në kompjuter, ai do të japë rezultate jokorrekte dhe të pakuptimta.GUI (graphical user interface) - interfejs grafik i shfrytëzuar për sisteme operative. Komunikimi ndërmjet shfrytëzuesit dhe programit zhviliohet me anë të shfrytëzimit të ikonave, dritareve dhe të ngjashme. Një shembull për një iterfejs të tillë që e shfrytëzojmë është Windows-i.Guru - Njeri me kapacitet të lartë i cili dëshiron t'u ndihmojë të tjerëve në zgjedhjen e problemeve të tyre.HHacker - haker. Person për të cilin kompjuteri është hobi. Sot shumë njerëz termin haker e identifikojnë me person i cili në mënyrë të paligjshme hy në kompjuter të huaj.Halt - ndalesë. Ndalje e realizimit të operacioneve të renditura në programet kompjuterike.Hand-held computer - kompjuter i vogël që mund të mbahet edhe në dorë.Hang - rri varur. Mosfunksionim i kompjuterit. Kur kompjuteri rinë varur, i ekrani duket normal, por çfarëdo pune tjetër është e pamundur të futet në funksion.Hard copy - rezultatet e shtypura në letër.Hardware - hardueri, gjërat fizike apo të prekshme të kompjuterit.Help - ndihmë. Funksion i cili është i pranishëm në shumë programe, i cili shërben si ndihmë e shfrytëzuesit për përdorimin e programit.Hertz (Hz) - herc. Cikël në sekondë me të cilin matet shpejtësia e procesorit në kompjuter.HEX (Hexadecimal) - Sisitem numëror në matematik, në të cilin si bazë e numërimit është numri 16. Për shfaqjen e numrave përdoren shifrat 0-9 dhe shkronjat A-F. Është shumë i qëlluar për përdorimin e kalkulimeve kompjuterike.Hidden file - skedar i fshehur. Skedar i cili përmban atribute të cilat nuk lejojnë që emri i skedarit të kopjohet, të fshihet ose të shfletohet.High tech - teknologji e lartëHost computer - kompjuter kryesor me të cilin lidhen kompjuterët tjerë.Hot key - tast ose kombinim i tasteve i cili zbaton instruksion të përcaktuar pa marrë parasysh se çka punon procesori në momentin e dhënë.HTML (Hyper Text Markup Language) - format hipertekstual për punë me dokumente. Shërben për krijimin e dokumenteve WEB në internet.Hub - hab. Paisje në të cilën kyçen kompjuterët të cilët janë të lidhur në rrjet.Hyphenation - ndarje e fjalëveIIllegal - jolegal. Parametra hyrëse të cilët janë të papranuara, për shkak se nuk i përmbushin specifikacionet e vendosura në programe.Image processing - përpunim i grafikonëveImaging - proces i shkrimit të grafikës në ndonjë medium, për shembull në shirit.Implementation - implementim. Instalim i sitemit kompjuterik.Infrared - teknologji e cila shfrytëzon ndriçimin për lidhjen të kompjuterëve pa kabëll.Initialization - inicializim. Operacion për formatim të diskut ose disketës, si dhe përgatitje për shkruarjen dhe përdorimin e të dhënave.Ink-jet printer - shtypës pështyes që hedh ngjyrën në letër.Input data - të dhënat hyrëse.Insert mod - rregull për futjen e të dhënave.Install - instalim, futja fillestare e ndonjë programi në kompjuter.Instruction - instruksion. Urdhër i destinuar për mikroprocesorin.Integer - numër i plotë pa presje decimaleLLine printer - shtypës i cili shtyp përnjëherë një rresht tekst.Link- lidhje; lidhshmëri.Load - mbushje, futje e programit në memorje.LAN (Local Area Network) - rrjet lokal në kuadër të një hapësire ose ndërtese. Lidhje e dy ose më tepër kompjuterëve me kabllo me qëllim të këmbimit të informatave.Local printer - shtypës i cili është i lidhur drejtpërdrejt me një stacion punues, i cili nuk është në disponim të shfrytëzuesve tjerë të rrjetit.Login - Paraqitje në kompjuter. Në këtë rast kompjuteri kërkon nga shfrytëzuesi që të identifikohet me emrin dhe shifrën.Logoff- çlajmërim. Largim nga puna me kompjuter.Loop - cikël. Renditje të instruksioneve kompjuterike të cilat praktikohen me anë të përsëritjeve, gjersa nuk përmbushet ndonjë kusht.MMachine code - kod makine. Përmbledhje e instruksioneve kompjuterike në ndonjë kompjuter të posaçëm i cili niund ta kryejë urdhërin.Macro - makro. Serial i urdhërave të cilat kryhen me shtypjen e një tasti ose me ndonjë urdhër. Në të shumtën e rasteve i shkruan vetë shfrytëzuesi për ta lehtësuar punën gjatë përsëritjeve të një morie urdhërash.Mailbox - sandëku postar.Main program - pjesë kryesore e programit e cila i kontrollon nënprogramet.Mass storage - pajisje në të cilën mund të vendoset një numër i madh i të dhënave.Medium - medium. Bartës i të dhënave, shpesh mendohet në disketë, CD-ROM dhe të ngjashme.MMU (Memory Management Unit) - pajisje e cila udhëheq kujtesën.Merge - bashkim, kombinim i dy ose më tepër skedarëve.Message - porosi nga kompjuteri e cila informon për diçka.MIDI file - skedarë me përshkrime muzikore.MIPS (Million Instruction Per Second) -milion instuksione në sekondë. Njësi matëse për shpejtësinë me të cilën procesori i kryen instruksionet. Për shembull, procesori Pentium i cili punon në 100 MHz kryen 100 milionë instruksione në sekondë, pra 100 MIPS-a.Millisecond (ms) - milisekondë. Kohë e barabartë me pjesën e njëmijtë të sekondës. Shfrytëzohet për shprehjen e shpejtësisë te hard disqet.Mode - regjim i punës; mënyrë e punës. Njëra nga gjendjet alternative të punës së kompjuterit.MODEM (MOdulator/DEModulator) - modem. Regullator i cili të dhënat e dërguara i shndërron në sinjal telefonik, të qëlluara për lidhje të drejtpërdrejtë telefonike.Motherboard - pllaka amë e kompjuterit në të cilën janë të lidhura të gjitha elementet e harduerit.Multimedia - kombinim i tekstit me fotografi dhe zë, videoanimacion.MIME (Multipurpose Internet Mail Extensions) - standard për bashkangjitjen e skedarëve në porositë elektronike.Multitasking - aftësi e sistemit operativ që njëkohësisht të ushtrojë më shumë programe.NNetwork - rrjet i kompjuterit.NetWare - sistem operativ rrjetor i shpikur nga kompania Novell.Network adapter - adapter i rrjetit. Kartelë e cila instalohet në kompjuter përmes të cilës ai lidhet në rrjet.Network administrator - njeriu i cili e mbikëqyrë punën e rrjetit kompjuterik dhe që udhëheqë me të.Network protocol - protokoll rrjetor. Bashkësi e standardeve kompjuterike në një rrjet.Node - nyje, pika ngjitëse në rrjein kompjuterikNon-interlaced - sa i përket disa monitorëve te të cilët topi elektronik pas një kohe e kalon ekranin pa mos lëshuar asnjë vijë.Notebook computer - kompjuter i vogël me format sa një faqe e letrës.Numeric keypad - tastierë numerike.OOLE (Object Linking and Embedding) -mënyrë e këmbimit të informatave ndërmjet dy skedarëve me aplikim të njëjtë ose të ndryshëm në Windows.Off-line - i çkyçurOn-line - i kyçurODBC (Open Data Base Connectivity) - standard i cili mundëson hyrje në sisteme të ndryshme të bazave të të dhënave.Operating System - sistem operativ. Softuer i cili është lidhje ndërmjet shfrytëzuesit dhe kompjuterit.Optical cable - kabëll optik për lidhje rrjetore të kompjuterëve me të cilin arihet shpejtësi e madhe në përcjelljen e të dhënave.OCR (Optical Character Recognition) - njohje e simboleve optike. Program i cili identifikon shenjat e shkruara dhe ato të shtypura dhe pastaj krijon skedar tekstual.OEM (Original Equipment Manifacturer) - prodhues i komponenteve të ndryshëm, të cilët pastaj lidhen me klientin, e emri i tij figuron në kompjuter.Overflow - tejkalim. Gjendje e cila paraqitet si rezultat i operacionit aritmetik; e tejkalon kapacitetin e kujtesës për ruajtjen e rezultatit.Overload - ngarkim i tepërt. Ngarkim më i j madh sesa pajisja; mund ta mban atë për të cilën është konstruktuar.Overstrike - nënvizim.Overtype - shkrim përmbi tekst.Overwrite - mbulim i informatës e cila më parë ka qenë në atë vend.PPage break - ndërprerje e faqes. Vend ku mbaron një faqe dhe fillon faqja tjetër.Page layout - pamje e faqesPpm (pages per minute) - faqe në minute. Njësi matëse e shpejtësisë së shtypësit gjatë shtypjes.Pagination - operacion automatik te programet për përpunimin e tekstit, i cili shërben për renditjen e tekstit nëpër faqe me numerimin e tyre.Palmtop computer - kompjuter i vogël i cili mund të mbahet në një dorë.PASCAL - Paskali. Gjuhë kompjuterike.Password - Fjalë e fshehur e cila përdoret për hyrje në sistemin kompjuterik.Patch - arnim. Ndryshim i kodit programor, i cili zakonisht bëhet pas mbarimit të softuerit me qëllim që të përmirësohen disa gabime.Path name - emri i datotekës së bashku me rrugën me të cilën arihet deti tek ajo.Pause - pauzë. Tast ose urdhër i cili përkohësisht e ndërpren punën e ndonjë programi.Peer-to-peer - rrjet lokal ku çdo kompjuter i kyçur është i barabartë. Në rrjet nuk ekziston server.Peripheral device - pajisje e harduerit e cila kyçet në kompjuter.Permanent SWAP file - skedar i përhershëm në Windows me të cilin shtresohen të dhënat dhe instruksionet programore kur nuk mund të vendosen në kujtesën RAM.PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association) - komitet i cili krijoj standarde për memorje me kapacitet më të madh e aplikuar te kompjuterët laptop.PIXEL (Picture Element) - Element më i vogël i monitorit kompjuterik i cili mundë të kontroliohet. Sa më i madh të jetë numri i pikselave, aq më e mirë është rezoluta.Pirate - person i cili merret me formën ilegale të kopjimit të softuerave.Plasma display - teknologji e përdorur për konstruimin e ekranit te kompjuterët laptop.Plotter - vizatues. Pajisje e cila shërben për vizatimin e rezultateve të përfituara nga kompjuteri.Plug and play - kyçe dhe puno. Pajisje të cilat kompjuteri automatikisht i detekton dhe i instalon drajverat e nevojshëm në të.Pointer - tregues. Fotografi e vogël në ekran, zakonisht në formë të shigjetës; lëvizjet e saja kontrollohen nëpërmjet minakut.Port - portë; lidhje; hyrje.Portability - përcjellshmëri. Cilësi e programave kompjuterike që të mund të adaptohen në lloj-lloj tipash të kompjuterëve.Power supply - furnizues i rrymes te kompjuteri.Print queue - pritje, rend për shtyp.Print server - zakonisht njëri prej kompjuterëve në rrjet i cili dirigjon me të gjitha kërkesat për shtyp dhe me të gjithë shtypësit që janë të lidhura në rrjet.Printer driver - softuer i cili i mundëson kompjuterit që të punojë me shtypësin.Procedure - rradhitje e instruksioneve kompjuterike të cilat bashkarisht veprojnë për një nevojë dhe detyrë të caktuar.Processing - përpunim i të dhënave.Programming language - gjuhë programore me të cilën programeri e shkruan programin kompjuterik.Prompt - shenjë për thirrje; shërben për shkruarjen e urdhërave.Purge - shlyerje pas së cilës të dhënat e shlyera nuk mund të kthehen më.QQuery - pyetje. Instruksion kompjuterik i cili i parashtron pyejte bazës së të dhënave.Quit - ndalje. Urdhër me të cilën para kohe ndalet ekzekutimi i programit.QWERTY - tastier në të cilën rreshti më i lartë i saj fillon me shkronjat Q, W, E, R, T, Y. Ekzistojnë edhe lloje tjera të tastierëve si per shembull QWERTZ.RRadio button - radio sustë. Mund të zgjedhim vetëm një sustë të këtij lloji në program.RAM (Random Access Memory) - kujtesa kryesore kompjuterike në të cilën janë të vendosura të dhënat të cilat përpunohen.Read-only - vetëm lexim. Të dhënat mund të lexohen, por jo edhe të ndryshohen.ROM (Read Only Memory) - kujtesa e pashlyeshme nga e cila mund të lexohen të dhënat.RTC (Real Time Clock) - Çip kompjuterik i cili ka funksion të orës që ta informojë kompjuterin për kohën e saktë, datën dhe vitin.Reboot - përsëri startim të kompjuterit, zakonisht për shkak të rënies së sistemit.Record - grup i të dhënave të cilat i takojnë një grupacioni. Për shembull, emri i ndonjërit, mbiemri, adresa dhe numri i telefonit.Recover - kthim në gjendjen normale të punës pas paraqitjes së gabimit në sistem.RAID (Redundant Array of Inexpensive Drives) - kombinim i më shumë disqeve me qëllim që të rritet siguria e të dhënave nga ndonjë humbje e paparashikuar.Refresh rate - shpejtësi për freski. Numër maksimal i fotografive që mund të shfaqen në ndonjë monitor për një sekondë. Paraqitet me herc.RDBMS (Relational Data Base Management System) - sistem për udhëheqjen e bazave të të dhënave.Remote computer - kompjuter i larguar.Remote control program - program me komandim prej së largu.Repeat delay - koha e nevojshme që të shtypet një tast e që të paraqitet karakteri i cli përgatitet që të dale në ekran.Reset button - sustë për resetim. Sustë në pjesën e përparme të shtëpizës së kompjuterit e cila shërben për vënien e sistemit në gjendjen fillestare të saj.Resolution - qartësi e përshkruarjes në ekran apo në shtypës.Response time - kohë për përgjigje nga ana e kompjuterit për ndonjë kërkesë përkatëse.Restart - startim i përsëritur i kompjuterit.Retreive - gjetje dhe ndarje në veçanti e ndonjë informate të përcaktuar.Retry - orvatje e sërishme për të kryer ndonjë instruksion të programit.Ring network - rrjet unazor.RJ-45 - konektor i cili i ngjan lidhjes telefonike, por ka 8 tela në vend që të ketë 4.Root directory - direktoriumi kryesor i një disku.Router - udhërëfyes. Pajisje rrjetore e cila i dërgon të dhënat në rrjet duke e zgjedhur rrugën më të mirë.SSafe mode - gjendje në të cilën startohet Windows-i kur paraqitet ndonjë konflikt në harduer.Save - shkrim i të dhënave në disk, ku nuk mund të humben pas mbylljes së kompjuterit.Scanner - skener. Mjet i cili në mënyrë optike lexon ndonjë dokument dhe e shndërron në skedar grafiko-digjital.Screen - ekran.Scroll - lëvizje e tekstit lart-poshtë.Search engine - program për kërkimin e të dhënave. Makina më të njohura për kërkim në internet janë: Yahoo, Altavista, Google etj.Server - kompjuter në rrjet i cili disa nga resurset e veta i vë në disponim të ndonjë kompjuteri tjetër.Session - koha në të cilën një shfrytëzues e kalon në rrjet.Set up - një sistem të vihet në gjendje pune.Shared file - skedar i përbashkët.Shut down - kryerje e punës së një sistemi operativ të kompjuterit ose çkyçje e kompjuterit.SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) - protokoll i cili shfrytëzohet për udhëheqjen e këmbimit të postës elektronike ndërmjet dy kompjuterëve.Slave - i nënshtruar. Kompjuter i cili është i kontrolluar nga një kompjuter tjetër.Software - të gjitha programet të cilat mund të shfrytëzohen në një kompjuter.Software development tool - vegla për zhvillimin e programeve.Sort - renditje e të dhënave me radhitje të re.Sound card - kartë për zërim.Storage - kujtesë.String - varg i shenjave.SQL (Structured Query Language) - pako e programeve për udhëheqjen e bazave të të dhënave.Switch - ndërprerës.System software - softuer sistemor (p.sh. MS-DOS, Windows etj).English-Albanian dictionary > Fjalor i shkurtër terminoiogjik i informatikës
-
18 program
программа; управляющая программа, УП || программировать; готовить УП- 3D machining programto download programs to individual machine controls — вводить УП ( из центральной ЭВМ системы) в УЧПУ отдельных станков
- absolute program
- ACC programs
- analysis programs
- application design automation program
- APT program
- APT source program
- assembly language program
- assembly program
- automated data preparation evaluation program
- automatic NC machining data generation programs
- automatic offset program
- auxiliary program
- axis driver scaling program
- basic control program
- BCL program
- benchmark program
- bureau computer program
- CAD program
- CAD/NC programs
- CAM-generated program
- canned generic NC program
- canned program
- cellular conversion program
- channel program
- circuit analysis program
- CNC inspection program
- CNC program
- CNC turning-center program
- collision-free program
- communication control program
- communications control program
- companion program
- compensation program
- complex tooling cost program
- component program
- computer program
- computer-aided design and evaluation program
- computer-stored part program
- consultation program
- contingency program
- continuous NC program
- contour milling program
- control I/O program
- control program
- control-resident program
- conversational program
- coolant-dispensing program
- cutter path program
- cutting program
- data editor program
- data fetch program
- data I/O program
- DCS program
- declarative program
- dexel program
- diagnosis program
- diagnostic program
- DMIS program
- DNC programs
- DOS program
- download program
- draft program
- edited program
- error-correcting program
- ESPRIT program
- evaluation program
- execute program
- executive program
- extension program
- externally generated program
- family program
- fault diagnosis program
- finished program
- finite-element program
- fixture-building program
- Fortran-based program
- functions program
- general program
- general-purpose program
- geometric modeling program
- goal-oriented program
- graphics program
- grinding program
- grinding wheel wear compensation program
- hard program
- hardwired program
- high priority program
- higher priority program
- ICAM programs
- implementation program
- incremental program
- initial loading program
- inspection program
- integer program
- interface program
- interpretative program
- interpreter program
- interpretive program
- jaw change program
- ladder logic program
- logic program
- low priority program
- lower priority program
- machine cutting program
- machine program
- machine tool program
- machining program
- main program
- maintenance programs
- malfunction analysis program
- management program
- manipulator-level program
- master program
- master software program
- MDI program
- measuring machine program
- mirror program
- MMS programs
- mode control program
- modeling program
- modified program
- monitoring program
- MS program
- MS-DOS programs
- multisequence program
- NC data generation programs
- NC program
- NC tape program
- NC verification program
- nonresident diagnostic program
- nonresident diagnostics program
- numerical control program
- numerically intensive program
- occupational health program
- occupational safety program
- off-line diagnostic program
- one-to-one program
- operator-activated program
- optimizing program
- order-picking program
- palletizing program
- part inspection program
- part program
- part-family program
- part-plan program
- pass through program
- path calculation program
- PC vision programs
- peripheral support program
- pilot program
- plain language program
- plugboard program
- postprocessor programs
- preprepared program
- preselected program
- preset program
- priority program
- production program
- proved program
- proven part program
- punched tape program
- quality programs
- read-in program
- refining program
- requesting part program
- returning control program
- reverse program
- robot control program
- robot execution program
- robot program
- rule-based program
- running program
- scaling program
- scheduling program
- sequential program
- service program
- simulation program
- SMSG program
- software control programs
- software programs
- source program
- SPC program
- spreadsheet program
- spreadsheet-based program
- standard machining program
- standard program
- stored program
- stress analysis program
- structural optimization program
- swarf-clearing program
- system program
- system's executive program
- tape program
- task program
- task-level program
- teaching operations function program
- temporary diagnostic program
- test program
- testing program
- thread program
- three-dimensional surface program
- time program
- tolerancing program
- tool animation program
- tool management program
- tooling program
- tool-plan program
- tool-setting program
- tool-tracking program
- tracing program
- trajectory translator program
- turnkey programs
- type-related program
- unproved program
- upload program
- up-to-date program
- user friendly program
- user I/O program
- user-extension program
- user-written program
- utility program
- vehicular behavior analysis program
- work program
- working program
- workpiece program
- workstation programEnglish-Russian dictionary of mechanical engineering and automation > program
-
19 program
1) программаа) план действий; графикб) последовательность действий, выполняемых компьютером для достижения определённой целив) описание выполняемых компьютером действий на языке программирования или в машинном коде2) разрабатывать программу; планировать; составлять график3) вчт программировать•- absolute program
- accounting program
- activity program
- activity-based program
- add-in program
- AI program
- antivirus program
- application program
- artificial intellect program
- assembler program
- assembly program
- author program
- authoring program
- authorized program
- autostart program
- background program
- batch program
- batch circuit design program
- benchmark program
- blue-ribbon program
- bootstrap program
- brain-damaged program
- brittle program
- broadcast program
- broadcasting program
- broken program
- brute-force program
- byte-code program
- cache program
- CAD program
- calendar program
- CGI program
- channel program
- character-based program
- check program
- checking program
- chip planning program
- closed program
- command control program
- command-driven program
- commercial program
- communications program
- compiler program
- compiling program
- compressor program
- computer program
- computer-aided design program
- control program
- consulting program
- conversational program
- copy program
- core program - cuspy program
- data acquisition program
- debugging program
- decision program
- default output program
- despooling program
- diagnostic program
- dialer program
- dictionary program
- distance-learning program
- dongle-protected program
- draw program
- drawing program
- drill-and-practice program
- dummy program
- edit program - event-driven program
- executable program
- execute-only program
- executive program
- fax program
- fetch program
- file handling program
- file management program
- flamage-generating program
- flexible program
- floating-point program
- foreground program
- form letter program
- froggy program
- function program
- generalized program
- goal-driven program
- graphics program
- grundy program
- hard disk backup program
- hardware program
- hard-wired program
- helper program
- heuristic program
- high-end program
- high frequency active auroral research program
- inference program
- information program
- install program
- input/output program
- input/output limited program
- interactive program
- interpretive program
- LAN backup program
- language translator program
- LAN-ignorant program
- LAN memory management program
- layout-versus-layout program
- learning program
- library program
- linear program
- looping program
- macro program
- mailing list program
- mail-merging program
- main program
- main-line program
- master program
- memory management program
- memory resident program
- menu-driven program
- merge-print program
- MIDI program
- monitor program
- music program
- native program
- network control program
- object program
- one-shot program
- overlay program
- packaged programs
- page composition program
- page layout program
- page makeup program
- paint program
- paintbrush program
- painting program
- peripheral limited program - piped program
- plugged program
- postmortem program
- preemptible program
- preemptive program
- presentation graphics program - program-aid program
- project management program
- quiz program
- radio program
- RAM-resident program
- record-oriented database management program
- reenterable program
- relocatable program
- remote control program
- reusable program
- robot program
- robust program
- routing program
- security program
- self-replicating program
- sequence checking program
- service program
- setup program
- simulation program with integrated circuit emphasis
- simulator program
- snapshot program
- snapshot trace program
- sort program
- sort/merge program
- source program
- spelling-check program
- spreadsheet program
- stand-alone program
- star program
- supervisor program
- supervisory program
- support program
- sustaining program
- symbol manipulation program
- symbolic math program
- system program
- table-oriented database management program
- tailor-made program
- target program
- task interrupt control program
- television program
- terminal interface program
- test program
- thesaurus program
- time-sharing program
- tracing program
- transient program
- transistor analysis program
- trojan-horse program
- tutorial program - user program
- utility program
- vector-to-raster conversion program
- videotape program
- Windows program
- word processing program -
20 program
1) программаа) план действий; графикб) последовательность действий, выполняемых компьютером для достижения определённой целив) описание выполняемых компьютером действий на языке программирования или в машинном коде2) разрабатывать программу; планировать; составлять график3) вчт. программировать•- accounting program
- activity program
- activity-based program
- add-in program
- AI program
- antivirus program
- application program
- artificial intellect program
- assembler program
- assembly program
- author program
- authoring program
- authorized program
- autostart program
- background program
- batch circuit design program
- batch program
- benchmark program
- blue-ribbon program
- bootstrap program
- brain-damaged program
- brittle program
- broadcast program
- broadcasting program
- broken program
- brute-force program
- byte-code program
- cache program
- CAD program
- calendar program
- CGI program
- channel program
- character-based program
- check program
- checking program
- chip planning program
- closed program
- command control program
- command-driven program
- commercial program
- communications program
- compiler program
- compiling program
- compressor program
- computer program
- computer-aided design program
- consulting program
- control program
- conversational program
- copy program
- core program
- coresident programs
- crafty program
- cuspy program
- data acquisition program
- debugging program
- decision program
- default output program
- despooling program
- diagnostic program
- dialer program
- dictionary program
- distance-learning program
- dongle-protected program
- draw program
- drawing program
- drill-and-practice program
- dummy program
- edit program
- electronic circuit analysis program
- entertainment program
- event-driven program
- executable program
- execute-only program
- executive program
- fax program
- fetch program
- file handling program
- file management program
- flamage-generating program
- flexible program
- floating-point program
- foreground program
- form letter program
- froggy program
- function program
- generalized program
- goal-driven program
- graphics program
- grundy program
- hard disk backup program
- hardware program
- hard-wired program
- helper program
- heuristic program
- high frequency active auroral research program
- high-end program
- inference program
- information program
- input/output limited program
- input/output program
- install program
- interactive program
- interpretive program
- LAN backup program
- LAN memory management program
- language translator program
- LAN-ignorant program
- layout-versus-layout program
- learning program
- library program
- linear program
- looping program
- macro program
- mailing list program
- mail-merging program
- main program
- main-line program
- master program
- memory management program
- memory resident program
- menu-driven program
- merge-print program
- MIDI program
- monitor program
- music program
- native program
- network control program
- object program
- one-shot program
- overlay program
- packaged programs
- page composition program
- page layout program
- page makeup program
- paint program
- paintbrush program
- painting program
- peripheral limited program
- personal computer LAN program
- pilot program
- piped program
- plugged program
- postmortem program
- preemptible program
- preemptive program
- presentation graphics program
- primary control program
- problem program
- program for integrated shipboard electronics
- program-aid program
- project management program
- quiz program
- radio program
- RAM-resident program
- record-oriented database management program
- reenterable program
- relocatable program
- remote control program
- reusable program
- robot program
- robust program
- routing program
- security program
- self-replicating program
- sequence checking program
- service program
- setup program
- simulation program with integrated circuit emphasis
- simulator program
- snapshot program
- snapshot trace program
- sort program
- sort/merge program
- source program
- spelling-check program
- spreadsheet program
- stand-alone program
- star program
- supervisor program
- supervisory program
- support program
- sustaining program
- symbol manipulation program
- symbolic math program
- system program
- table-oriented database management program
- tailor-made program
- target program
- task interrupt control program
- television program
- terminal interface program
- test program
- thesaurus program
- time-sharing program
- tracing program
- transient program
- transistor analysis program
- trojan-horse program
- tutorial program
- UNIX-to-UNIX copy program
- unsupported program
- user program
- utility program
- vector-to-raster conversion program
- videotape program
- Windows program
- word processing programThe New English-Russian Dictionary of Radio-electronics > program
Страницы
- 1
- 2
См. также в других словарях:
System programming language — System programming languages (otherwise known as applications languages) are programming languages that are statically typed, allow arbitrarily complex data structures, compiled, and meant to operate largely independently of other programs.… … Wikipedia
Computer Aided Design — Ein einfaches Bauteil in 3D Ansicht (CATIA V5) Arbeiten mit CAD im Zeitraffer Der Begriff Rechnerunterstützte Konstruktion oder englisch Computer Aided Design (CAD) [ … Deutsch Wikipedia
PLATO (computer system) — PLATO was the first (circa 1960, on ILLIAC I) generalized computer assisted instruction system. It was widely used starting in the early 1970s, with more than 1000 terminals worldwide. PLATO was originally built by the University of Illinois and… … Wikipedia
List of computer-aided design editors — Advanced 3D CAD software allows users to create complex 3D forms This page compares computer aided design (CAD) software that engineers and architects use to create drawings for the fields of architecture, engineering and construction (AEC) in… … Wikipedia
Entertainment Computer System — The Entertainment Computer System was an add on peripheral for the Intellivision. It was Mattel Electronics second attempt at creating a peripheral to upgrade the Intellivision into a home computer, rushed into production to appease the Federal… … Wikipedia
computer — computerlike, adj. /keuhm pyooh teuhr/, n. 1. Also called processor. an electronic device designed to accept data, perform prescribed mathematical and logical operations at high speed, and display the results of these operations. Cf. analog… … Universalium
computer science — computer scientist. the science that deals with the theory and methods of processing information in digital computers, the design of computer hardware and software, and the applications of computers. [1970 75] * * * Study of computers, their… … Universalium
Computer science — or computing science (abbreviated CS) is the study of the theoretical foundations of information and computation and of practical techniques for their implementation and application in computer systems. Computer scientists invent algorithmic… … Wikipedia
Computer-assisted language learning — (CALL) is succinctly defined in a seminal work by Levy (1997: p. 1) as the search for and study of applications of the computer in language teaching and learning .[1] CALL embraces a wide range of ICT applications and approaches to teaching… … Wikipedia
Design by contract — (DbC) or Programming by Contract is an approach to designing computer software. It prescribes that software designers should define formal, precise and verifiable interface specifications for software components, which extend the ordinary… … Wikipedia
Computer music — is a term that was originally used within academia to describe a field of study relating to the applications of computing technology in music composition; particularly that stemming from the Western art music tradition. It includes the theory and … Wikipedia
